Goede voornemens: vrijwel iedereen heeft ze weleens. En óók vrijwel iedereen weet hoe groot het slagingspercentage van die goede voornemens ongeveer is (namelijk altijd een paar procenten lager dan je hoopte).
Daarom wil ik in dit artikel een idee delen dat je kan helpen om gemakkelijker en effectiever je doelen te realiseren. Want de manier waarop we ons eigen gedrag proberen te veranderen, is vaak niet optimaal.
Van identiteit naar gedrag
Eén belangrijke les die zowel mijn studie als mijn ervaring als mens en coach me over gedrag hebben geleerd, is dit:
Gedrag weerspiegelt (en beïnvloedt) jouw beeld van jezelf.
Je doet wat bij je identiteit past. Of liever: bij het beeld dat je hebt van jezelf, hoe je jezelf ziet. Hiermee doel ik op zaken zoals je waarden en diepere overtuigingen over wie je bent, wat je kunt, hoe het leven werkt.
Vanuit dit beeld vloeit je gedrag, zoals je gewoonten: wat je (vaak) doet. En dááruit vloeien dan weer je resultaten: wat je bereikt.
Heb je bijvoorbeeld de diepe overtuiging dat je iemand bent die anderen helpt? Dan zal je sneller in actie komen als iemand het moeilijk heeft. Zie je jezelf als iemand die het belangrijk vindt om elke dag veel energie te voelen en je lichaam te geven wat het verdient? Dan is de kans groter dat je gezond eet en actiever bent.
De basis van gedrag
Goed, wat is nu het probleem met veel goede voornemens en doelen die we stellen? Vaak kijken we alleen naar wat we willen bereiken (resultaten), zoals vijf kilo afvallen of leuker werk vinden. Soms kijken we een laag dieper, naar wat we anders willen doen (gedrag). Je wilt je minder druk maken om wat anderen vinden bijvoorbeeld. Of meer tijd voor jezelf nemen.
Maar vaak focussen we ons op de resultaten die we verlangen en het gedrag dat ons daar moet brengen zonder veel rekening te houden met onze identiteit. Oftewel, we willen veranderen wat we doen en bereiken zonder te veranderen wie we (in onze eigen ogen) zijn.
Denk maar aan iemand die vijf kilo wil afvallen (resultaat) en probeert minder te snoepen om dat te bereiken (gedrag), terwijl ze zichzelf nog altijd ziet als iemand die ‘nu eenmaal’ zwaar is en gezond eten niet kan volhouden (identiteit). Gedragsverandering is dan veel lastiger dan wanneer ze andere overtuigingen over zichzelf zou hebben (ontdek ook hoe je in 6 stappen van belemmerende overtuigingen afkomt).
Kortom, hoewel ik niet tegen resultaatgerichte doelen ben, kunnen ze je ook tegenwerken als je geen aandacht besteedt aan de onderliggende ‘lagen’. Je probeert dan een steen te leggen waar geen fundering onder ligt. Je focust op wat je wilt bereiken zonder dat daar echt een krachtige basis vanuit je identiteit (en vervolgens je gewoonten) voor ligt.
Want hoe mooi resultaat- of gedragsgerichte doelen ook kunnen zijn: als ze niet passen bij je (waargenomen) identiteit, blijft het lastig ze te behalen én het nieuwe gedrag vol te houden.
Sleutelen aan hoe je jezelf ziet
Kortom, wat nou als je je eens minder zou focussen op resultaten en gedrag, maar allereerst op de vraag wat voor persoon je wilt zijn (identiteit)? Wat als je een goed voornemen (of liever gezegd: een intentie of doel) formuleert op het krachtige onderste niveau? Dat fundament onder wat je doet en bereikt?
Om het concreet te maken, pak ik weer het voorbeeld erbij van het afvallen (wat een heel praktisch voorbeeld is, maar daardoor wel overzichtelijk). Stel: je wilt fitter worden, en je staart je dit keer niet blind op de weegschaal (niveau van resultaten) maar gaat aan de slag met hoe je jezelf ziet.
Wat als je jezelf gaat zien als iemand die investeert in gezondheid, vitaliteit, energie? Die zichzelf dat ook waard vindt? Wat als je jezelf hier elke dag aan herinnert, mensen opzoekt die dit gevoel in je versterken en bekrachtigen, blijft werken aan je persoonlijke groeiproces om deze nieuwe identiteit in jezelf te verankeren? Dan wordt het veel gemakkelijker om je gewoonten te veranderen – en je doel te bereiken. Bovendien zijn het duurzame veranderingen, omdat je ze verankert in die stevige basislaag van wie je bent. (Ik ben zelf ooit bijna twintig kilo afgevallen door allereerst mijn mindset op deze manier te veranderen.)
Echt, het doet wonderen: je focus verschuiven van wat je wilt bereiken naar wat je wilt doen naar wie je wilt zijn. (Of, als je het liever zo bekijkt: naar wie je ten diepste bent, de ‘jij’ die in je zit maar die er nog niet helemaal uitkomt.)
Gemakkelijk? Niet per se. Maar wel de moeite waard. Sterker nog, ik zie shifts op dit onderste niveau als essentieel onderdeel van coaching: in feite help ik mensen niet zozeer de resultaten te krijgen waarnaar ze verlangen, ik help ze om zichzelf en het leven anders te gaan zien en ervaren – en vanuit dat veranderde perspectief stappen te zetten (laag van doen) en een nieuwe realiteit te creëren (laag van resultaten).
Aan de slag
Klaar om jouw goede voornemens of doelen om te vormen naar het level van identiteit? Hier is een idee om mee te beginnen: doe een brainstorm. Maak een lijst met kernwoorden die beschrijven wat voor persoon je wilt zijn, in relatie tot iets wat je wilt bereiken (zoals meer werkgeluk, meer in jezelf geloven). Kies er één die jou veel positieve energie geeft en prik hem op de muur, maak een screensaver, zet een telefoonmelding die elke dag terugkomt, laat hem tatoeëren.
Hieronder enkele voorbeelden:
- Ik ben iemand die vanuit verbinding, compassie en vriendelijkheid leeft.
- Ik ben iemand die groei, verdieping en leren belangrijk vindt.
- Ik ben iemand die zich niet laat leiden door de verwachtingen en meningen van anderen.
- Ik ben iemand die leeft en werkt vanuit bezieling.
Natuurlijk kun je vanuit dit soort ‘statements’ ook aan de slag met doelen op niveau van gedrag of resultaten. Maar sleutel in ieder geval óók aan hoe je jezelf, want daarmee vergroot je je kansen op succes.
Tot slot: dit zijn maar wat ideeën, wees creatief! Dat is het leuke aan persoonlijke groei, het is een speeltuin, en jij mag kiezen waar je mee aan de slag gaat. Val je af en toe van de schommel? Ongetwijfeld. Maar het plezier van ontdekken, leren, boven jezelf uitstijgen: dat maakt het hoe dan ook waard!
