Hoe gedachten je leven bepalen: 3 stappen voor verandering

Een rottige e-mail die je dag verpest. Een timmerende buurman die je rust verstoort. Een trein die vertraging heeft. Ons leven zit vol met gebeurtenissen die bepalen hoe we ons voelen. Toch?

Ja. Maar om een andere reden dan je misschien denkt. Want die situaties zelf betekenen niets. Dat getimmer is gewoon een sliert decibellen die je oren binnenstroomt. Die vertraagde trein is gewoon een lang, geel voertuig dat op een bepaald tijdstip binnenkomt. En die e-mail die je een rotgevoel geeft? Dat is gewoon een wit laptopscherm met kleine zwarte tekentjes. Meer niet. 

Eigenlijk is niks vervelend. Totdat we het vervelend vinden.

Het is vaak de betekenis die wij zelf geven aan situaties die maakt dat we ons vervelend voelen. Want wat je – bewust of onbewust – dénkt bij een gebeurtenis, bepaalt vaak hoe je je erover voelt. “Wat een aso, die buurman!”, bijvoorbeeld. Of: “Stomme NS, nu kom ik te laat op mijn werk.” Het zijn onze interpretaties die we in ons eigen brein produceren, die ons een rotgevoel geven. Niet die buurman of die trein op zichzelf. Die ‘gebeuren’ gewoon.

Hetzelfde geldt voor die vervelende e-mail. Die is op zich niet vervelend. Sterker nog, als je niet weet dat ie bestaat, voel je helemaal niets (bijvoorbeeld als je je mailbox nog niet hebt gecheckt omdat je aan het opvreten bent over dat irritante getimmer op de achtergrond). Pas als we die mail lezen en er betekenis aan geven, voelen we ons vervelend. Zo dus:

hoe gedachten je leven bepalen

Kortom: die e-mail krijgt dus pas een negatieve lading als hij onze waarneming bereikt. We produceren dan gedachten, rakelen (onbewust) herinneringen op en nog veel meer. Met andere woorden:

Ons leven zit vol met situaties die bepalen hoe we ons voelen – niet omdat die situaties dat op zichzelf doen, maar door wat die situaties met ons doen.

Dat maakt het bijvoorbeeld ook mogelijk dat iets wat helemaal niet echt gebeurt ons toch een vervelend gevoel geeft:

Een vervelende situatie die eigenlijk alleen maar vervelend is omdat je eraan dénkt, terwijl je in werkelijkheid gewoon thee zit te drinken.

Gedachten, verwachtingen en ander breinspul

Wij hebben namelijk een hele fanfare aan regels, waarden en overtuigingen in ons hoofd. We vinden van alles over van alles en we hebben talloze verwachtingen over onszelf, anderen en het leven (en de NS). Op zich is dat niet zo erg – tenzij niet aan die verwachtingen wordt voldaan. Als de situatie anders is dan je zou willen. Dan voelen we frustratie, verdriet, spijt of iets anders in de categorie ‘blegh’.

Bovendien is ons brein zwaar geprogrammeerd op zaken als:

– overleven
– voortplanten
– bij de groep horen
– alles wat daarbij helpt

Evolutionair gezien is ons brein nogal oud en zijn grote delen ervan nog ingesteld op het leven in de oertijd. Daardoor krijg je bijvoorbeeld zweethandjes als je die boze mail leest terwijl dat eigenlijk nergens voor nodig is. Lichamelijk is er geen gevaar, maar je lichaam denkt van wel. (Lees meer over hoe overtuigingen stress opleveren.)

En alsof het nog niet genoeg is, is je brein ook geprogrammeerd door dingen die je ooit geleerd of meegemaakt hebt. Misschien koppel je hard geluid wel aan ‘gevaar’ door een nare ervaring met vuurwerk. Daardoor wekken harde geluiden misschien wel een heftige emotionele reactie bij je op. Of je hebt iets zó vaak gedaan of gedacht dat het gewoonten zijn geworden. Je duwt automatisch je OV-pasje tegen het poortje, eet zonder nadenken met bestek in plaats van je handen en zegt vanzelf ‘hoi’ terug als iemand je begroet.

En dan heb je nog de specifieke situatie zelf. Misschien heb je honger, ben je moe, zit je niet lekker in je vel, loopt je emmer bijna over..

Kortom: allerlei factoren bepalen samen hoe jij ervaart wat er gebeurt. Dit gebeurt in een samenspel tussen je lichaam en brein. Je brein stuur allerlei signalen naar je lichaam, die zich kunnen vertalen naar gevoelens en emoties. Uit onderzoek blijkt het trouwens ook omgekeerd te werken: je brein pikt op haar beurt signalen op uit je lichaam die emoties of gedachten aanwakkeren. 

De illusie van het ontstaan van gevoel

Maar al dat breinspul vergeten we vaak, en dus zien we het leven vaak zo:

situaties lijken ons gevoel te bepalen

Maar eigenlijk is het zo:

onze gedachten over situatie bepalen gevoel

Misschien klinkt dat gek. Want het lijkt vaak alsof al die vervelende gebeurtenissen direct invloed op ons hebben. Maar nee! Jouw eigen brein heeft er veel meer mee te maken dan je misschien denkt.

Wat we meemaken bepaalt niet hoe we ons voelen. Hoe we waarnemen wat we meemaken bepaalt dat.

En dat is goed nieuws. Het betekent namelijk dat je met datzelfde brein en je gedachten je leven veel fijner kunt maken. Gebruik daarvoor deze drie stappen.

3 stappen naar meer grip op gedachten en gevoel

Stap 1: volg de stroom gedachten

Gebeurt er iets wat je vervelend vindt? Stap gewoon zoals altijd in je automatische stroom gedachten. “Pff, asociale rotbuurman, hij denkt ook alleen maar aan zichzelf en het is nota bene ZONDAGOCHTEND!” Waarom deze stap? Omdat deze stroom gedachten meestal je eerste reactie is. Je doet deze stap dus vanzelf.

Stap 2: zie je brein voor je

Nu komt de grote truc: stap uít de stroom automatische gedachten en bekijk jezelf van een afstandje. Denk bijvoorbeeld aan je brein. Weet je wel, die glibberige hersenen zoals je ze vroeger op plaatjes tijdens de biologieles zag. Dat brein dat allerlei signalen oppikt vanuit en uitzendt naar  je lichaam waardoor je al tandenknarsend tegen de muur wilt bonken om je buurman de les te lezen. Zie je het voor je? En zie je al jouw boze gedachten er rond cirkelen? Dit is waar jouw gevoel ontstaat, niet bij de timmerende buurman zelf. Die triggert gewoon van alles in jouw lichaam en hoofd. Door er op deze manier naar te kijken, krijg je automatisch meer grip op de situatie. Je geeft wat er gebeurt (of de buurman) minder macht, en jezelf meer.

Stap 3: kies je reactie

Haal diep adem en besluit wat je doet. Laat je het gaan, omdat je er toch geen invloed op hebt? Kies je een andere gedachte, zoals: “Ik maak ook weleens lawaai.” Of: “Ik hóef mijn gevoel van frustratie niet mijn dag te laten verpesten.” Ga je naar hem toe om te vragen wanneer hij klaar is? Of gebruik je dit moment als kans om te oefenen met je gevoel er gewoon laten zijn, zonder mee te gaan in allerlei gedachten over wat er gebeurt of hoe het zou moeten zijn. Zelfs als je alsnog voor een vlammend scheldkanon kiest, heb je een succesje te vieren. Je hebt dan tenminste wel geoefend met even afstand nemen en bewuster kiezen.

Oefenen met je gedachten

Dat dus! Denk tijdens de eerstvolgende timmersessie van je buurman (of iets anders vervelends) eens terug aan deze blog. Zie je brein voor je en gniffel gerust. Humor is ideaal om even afstand te nemen van je gedachten en uit die automatische stroom te stappen.

En zo laat je je gedachten je leven een stuk minder bepalen. 

Zelfs op zondagochtend.

Vond je dit artikel waardevol? Wil je ontdekken hoe je gedachten meer vóór je laat werken in plaats van tegen je? Meer positieve energie en grip, en minder stress? Ontdek coaching voor meer rust, zodat je lekkerder in je vel zit en meer uit jezelf haalt.

Om de week nieuwe inspiratie?

Krijg voer voor je mindset met de MindMemo!

Meer blogs

Voer voor je mindset?

Wil jij tweewekelijks een portie inspiratie voor jouw persoonlijke groei? Meld je dan aan voor de MindMemo

Door je e-mailadres in te vullen geef je toestemming om e-mails te ontvangen en ga je akkoord met de privacyvoorwaarden. Je gegevens worden niet gedeeld met derden en je ontvangt geen spam.