fbpx

Een andere kijk op wilskracht & discipline

Share on facebook
Share on linkedin
Share on email
Share on twitter
Share on whatsapp
Leestijd
8 minuten

Stel je voor.

Je bent op een verjaardag en kletst met Margriet over je nieuwe sportregime. Zij stelt wat vragen (zó vroeg opstaan?!) en jij knikt langzaam van ja, omdat je weet dat langzaam knikkende mensen er zo lekker nonchalant uitzien.

So far, so good. Totdat….

De Taart. Op tafel. Komt.

Appeltaart met slagroom. Je lievelings. Hij staart je aan. En fluistert zachtjes in je oor.

Hé psst… Hapje, schatje?

Jij staart terug. Bordjes gaan rond. Ergens ver weg hoor je je eigen stem eerder die dag. Ik neem dit keer écht alleen van de snoeptomaatjes! SERIEUS.

De Taart roept inmiddels steeds harder je naam en slingert kleine kruimeltjes je fantasie in.

Hmhm… Appeltaart is eigenlijk helemaal niet zo slecht toch. Het is vooral appel. En appel is fruit. Vol vitamines en eh… Andere gezonde dingen.

Eén hapje. Eeeeentje maar. 

BAM. Samen met die eerste hap slagroom spoel je het laatste greintje wilskracht door je keelgat. En voor je het weet heb je twee stukken taart, acht toastjes met brie en drie glazen wijn weggewerkt, en hang je grommend boven de schaal met borrelnoten terwijl de rest van de kring je met grote ogen aanstaart.

What happened..?

Wilskracht in de spotlight

Wilskracht! Discipline! Doorzetten! Aan vurige termen geen gebrek als het gaat om goede gewoonten aanleren, slechte gewoonten afleren en vooral: volhouden. Afvallen of minder Netflixen? Wilskracht. Elke dag mediteren of een marathon lopen? WILSKRACHT! RAAAAHHRRR!

Maar is die spotlight voor wilskracht terecht?

Ja en nee.

  • Ja: gedrag volhouden is nodig om je doelen te bereiken. Dat wil zeggen dat je soms 'fijne' dingen laat, zoals borrelnootjes eten, en 'vervelende' dingen doet, zoals de tanden van je cavia flossen. Dat je 'straks' boven 'nu' stelt. Daar is in het begin wat wilskracht voor nodig - hoewel het ook prima werkt om verleidingen gewoon te vermijden, door geen borrelnootjes (en cavia's) in huis te halen.
  • Nee: hoe we kijken naar wilskracht helpt niet altijd.
    Waarom? Dat lees je hier.

Wilskracht & motivatie

Wilskracht gaat over de discipline om iets te doen of laten. Dat is dus iets anders dan motivatie. Dat gaat over je beweegredenen om iets te doen of laten. 

Naar de sportschool terwijl je totaal geen zin hebt? Wilskracht. Zin om te brainstormen over een nieuw plan? Motivatie. 

 

Waarom we wilskracht belangrijk vinden

We zien wilskracht vaak als een belangrijk onderdeel van een gezond en succesvol leven. En dat is best logisch, want het gevoel dat je er te weinig van hebt? Dat kan een grote belemmering zijn bij het creëren van een fijn leven. Zo doet de American Psychology Association jaarlijks een groot stress-onderzoek, waarbij gebrek aan wilskracht regelmatig de hoofdprijs wint als belangrijkste drempel om gezonder te leven. Veel mensen hebben dus last van een zelfverklaard tekort aan wilskracht. Wat zegt dat? En waarom is wilskracht zo’n groot probleem voor ons?

De strijd met het het oerbrein

Doelen stellen, zoals afvallen of stoppen met nagelbijten, doen we met het gedeelte van onze hersenen waarmee we bijvoorbeeld plannen en op onszelf reflecteren (neocortex). Het bedenken van zulke doelen is uniek voor onze soort. Het maakt het mogelijk ons leven te vormen zoals we willen. 

Heb je ooit een kat met een toekomstvisie en een persoonlijke missie gezien? 

Ja, oké. Bij katten weet je nooit wat er gebeurt in die bovenkamer.

Maar het punt is dat mensen langetermijndoelen kunnen bedenken en vervolgens kunnen kiezen voor de acties die helpen bij het behalen daarvan. Die taart laten staan en een salade eten bijvoorbeeld. Of de tv uitzetten en een interessante cursus volgen. Daarbij moet je in het begin soms wel de strijd aangaan met ons oerbrein. Dat is het krachtige binnenste gedeelte van je hersenen dat geprogrammeerd is om:

  • je te laten overleven
  • je te laten voortplanten
  • je aan te moedigen alles te doen wat daarbij helpt, zoals energie besparen (= eten en Netflix kijken).
  • je aan te moedigen alles te vermijden wat daar een gevaar voor vormt, zoals afwijzing voorkomen (= zorgen dat anderen ons aardig vinden). 

Dat oerbrein houdt daarom van wat het al kent, omdat dat veiliger lijkt (welkom: gewoonten). En het kijkt vooral naar het hier en nu. We moeten daar dus bewust tegenin gaan als we iets willen veranderen. Keer op keer, net zolang tot ons brein gewend raakt aan het nieuwe gedrag en je steeds minder bewust tegen je eerdere neiging hoeft in te gaan. En bij die verandering speelt wilskracht een rol.

Nu fijn zegt ons oerbrein meer dan straks fijner.

De problemen met onze kijk op wilskracht

Maar waarom helpt onze kijk op wilskracht dan niet altijd?

Omdat daar vier problemen mee zijn.

Probleem 1: we zien wilskracht als iets wat je wel óf niet hebt.

We zien wilskracht vaak als een soort schakelaar. Een knop die je aan en uit kunt zetten. In onze maatschappij lijkt het soms normaal om drie soorten mensen onderscheiden:

  • Zij die de schakelaar aan hebben staan. Categorie diehards die zes keer per week sporten en nooit snoepen.
  • Zij die hem uit hebben staan. Categorie bankhangers die de hele dag Netflixen en chips eten (al dan niet terwijl ze het gebit van hun cavia verwaarlozen).
  • Zij die steeds wisselen. Categorie eeuwige jo-jo-ers die week op week af wisselen tussen de vorige twee categorieën.
soorten mens wat betreft wilskracht

Bij deze manier van denken gaan er eigenlijk twee dingen mis. Nog afgezien van hoe wilskracht in ons brein werkt – het ligt veel genuanceerder dan aan/uit – helpt dit perspectief niemand. Als je wilskracht ziet als een schakelaar die je aan en uit kunt zetten, gebruik je een cirkelredenering: als ik te weinig wilskracht heb, moet ik het schakeltje aanzetten, maar daar heb ik … wilskracht voor nodig! Hier heb je geen zak aan natuurlijk.

Ten tweede leidt dit perspectief al snel tot een vervelend gevoel, waardoor je kans op succes kleiner wordt. Veel zelfbenoemde jo-jo’ers of slappelingen worden regelmatig boos op zichzelf. Ze vinden dat ze dat vervloekte schakeltje gewoon aan moeten kunnen zetten en denken bewust of onbewust: ‘’Ik ben ook gewoon zó lui.’’ ‘’Ik ben een zwakkeling en het lukt me nooit’’. Dat voelt vervelend, en wat doen veel mensen als ze zich vervelend voelen…? Het gebit van hun cavia flossen Borrelnootjes eten.

Probleem 2: we zien wilskracht vaak als een vermoeide spier en dat helpt ons niet

Is wilskracht een soort spier die moe wordt als je hem gebruikt, of een oneindige bron? Wetenschappers zijn het hier niet echt over eens. Sommige experts zeggen het eerste. Uit enkele onderzoeken blijkt bijvoorbeeld dat wilskracht samenhangt met de hoeveelheid glucose in het lichaam. Maar anderen zien wilskracht als oneindige bron die je kunt blijven aanspreken zolang je voldoende gemotiveerd bent (je rent waarschijnlijk een stuk langer door als er een beer achter je aanzit dan wanneer je in de sportschool staat).

Los van de waarheid is de meest praktische vraag: wat helpt je het meest? En dat is waarschijnlijk het idee van wilskracht als oneindige bron. Onderzoek suggereert dat mensen die wilskracht zien als iets wat opraakt minder wilskracht vertonen dan mensen die wilskracht als oneindige bron zien. Dat zou betekenen dat als we dénken dat onze wilskracht een lekkende tank is, het ook daadwerkelijk een lekkende tank is. Een self fulfilling prophecy pur sang, en een schoolvoorbeeld van de invloed van onze mindset op ons gedrag – en daarmee op ons succes.

Probleem 3: we zien wilskracht als oorzaak terwijl het net zo goed een gevolg is

Vaak zien we wilskracht als beginpunt: wilskracht leidt tot doen, waarna je je goed voelt, en weer méér goede dingen doet.. Maar dat is niet altijd zo. Het werkt namelijk ook andersom. Hoe je je voelt, heeft veel invloed op je wilskracht. Daarom kun je wilskracht eigenlijk ook zien als een gevolg in plaats van oorzaak van je emoties. Of je iets volhoudt heeft dus veel te maken met gevoelens. En dat is goed nieuws, want gevoelens komen vaak voort uit gedachten – en op gedachten heb je invloed! (lees hier meer over de invloed van gedachten op je leven). Ook dit benadrukt maar weer eens hoe belangrijk je mindset is bij het behalen van je doelen. 

Onderzoek laat bovendien zien dat ‘je fijn voelen’ helpt bij het weerstaan van verleidingen. En aangezien je je met een gezonde leefstijl weer fijner voelt, kun je hier dus in een positieve spiraal komen. Maar helaas ook in een negatieve spiraal, zoals je vast wel weet. Je voelt je slecht, geeft toe aan verleidingen, voelt je slechter, en geeft weer toe… Extra belangrijk dus om te investeren in datgene wat je blij en voldaan maakt, zodat je ook meer wilskracht hebt.

Probleem 4: we zien wilskracht te weinig als emotie

Vaak zien we wilskracht dus als aan-uitschakelaar en als oorzaak van gedrag en gevoel. Daar hangt een vierde probleem mee samen: we zien wilskracht te weinig als emotie. Denk er maar eens over na: wilskracht ervaar je soms wel en soms niet, en wordt getriggerd door allerlei gebeurtenissen, gedachten, interacties. Verdacht veel overeenkomsten met … emoties!

Wilskracht zien als emotie helpt je om te accepteren dat het komt en gaat. Om in te zien dat je kunt leren er beter mee om te gaan. Dat sommige activiteiten, gedachten en dingen het opwekken – en andere het tegenwerken. Dat het gaat om iets wat je erváárt in plaats van iets wat je bént (zoals wanneer je denkt dat je een slappeling bent). 

Je kent bijvoorbeeld vast bepaalde liedjes die je altijd blij maken en die je opzet om je goed te voelen. Dat kun je ook bij wilskracht doen. Door het als emotie te zien in plaats van eigenschap, ga je eerder op zoek naar wat voor jou werkt om het op te wekken.

wilskracht als emotie

4 tips om vol te houden

  • Zie wilskracht niet als een aan-uit-knop die je op commando bedient. Zo simpel is het niet. Bestempel je jezelf als iemand zonder wilskracht? Dan saboteer je jezelf. Bekijk wilskracht als de output van allerlei factoren bij elkaar, en als iets wat je kunt trainen en ontwikkelen. Daar heb je meer aan.
  • Zie wilskracht als oneindige bron. Want of dat nu waar is of niet, waarschijnlijk helpt dat je meer om het vol te houden.
  • Zie wilskracht als gevolg. Kijk eens écht naar binnen. Is er iets waardoor ik mijn voornemen niet heb uitgevoerd? Wat zou onder mijn gedrag kunnen liggen? En wijs jezelf dus ook niet af. Dat is trouwens wat anders dan er altijd maar mee wegkomen. Het is goed om jezelf verantwoordelijk te houden (''Dit is iets wat ík wel of niet heb gedaan en daar ben ik ontevreden mee.''), maar blijf wel vriendelijk (''Maar dat betekent niet dat ik niet goed ben zoals ik ben.'').
  • Zie wilskracht als emotie in plaats van een vast gegeven of eigenschap. En omgaan met emoties? Daar kun je veel beter in worden door je bewustzijn te vergroten en veel te oefenen - bijvoorbeeld met deze cursus.

Zo. Jij hebt nu een stiekem best wel lang artikel over wilskracht helemaal uitgelezen. Iets met wilskr…?

Wekelijks nieuwe inzichten?

Meld je aan voor de gratis MindMemo en krijg elke week een portie voer in je mailbox voor een betere mindset.

Door je e-mailadres in te vullen schrijf je je in voor de wekelijkse nieuwsbrief en ga je akkoord met onze privacyvoorwaarden. We delen je gegevens niet met derden. Uitschrijven kan altijd. Spam-vrij.

Sluit Menu
×
×

Winkelmand

Interessant? Deel!

Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on linkedin
LinkedIn
Share on email
E-mail
Share on whatsapp
WhatsApp

Interessant?

Dan wil je de MindMemo niet missen: wekelijks voer voor een betere mindset. Vol tips, strategieën en inzichten om meer uit jezelf en je leven te halen.

”Hier heb je nu écht iets aan in je dagelijks leven.”

”Unieke mix van diepgang en humor.”

”Geweldig geschreven.”

”I just love it.”

Eerdere MindMemo's gingen over:

  • De impact van je brein: beïnvloed je eigen onbewuste voor meer succes
  • Timemanagement: haal meer uit je tijd dankzij je mindset
  • Bewust leven 2.0
  • Zo breng je meer visie in in je leven
  • Stappenplan 'Verwachtingen loslaten'

Door je e-mailadres in te vullen geef je ons toestemming om je nieuwe inzichten en tips te e-mailen en ga je akkoord met onze privacyvoorwaarden. We delen je gegevens niet met derden.