In 6 stappen van je belemmerende overtuigingen af

Een stemmetje dat zegt dat je het niet kunt. De gedachte dat de wereld onaardig voor je is. Het idee dat je het niet waard bent of dat alles perfect moet.

Belemmerende overtuigingen: iedereen heeft ze wel. Ze vormen het niet-helpende deel van jouw ‘waarheid’: dat wat jij gelooft dat waar is over jezelf, anderen en het leven, maar dat je niet helpt. Deze diepgewortelde ideeën creëren een hoop ellende in je leven en op deze planeet. Daarom is het gaan aanpakken van je belemmerende overtuigingen een van de betere beslissingen die je kunt maken, als je het mij vraagt. Op die manier plak je geen pleisters op je levensuitdagingen, maar ga je toe naar een belangrijke bron.

Alleen: hoe knikker je ze je systeem uit – en hoe hengel je helpende overtuigingen binnen? In dit artikel deel ik zes stappen om jezelf te bevrijden van belemmerende overtuigingen. (Oké, je bent er misschien niet direct helemáál vanaf, want ze zijn vaak hardnekkig – daar zijn het diepere overtuigingen voor. Maar als je eenmaal bent begonnen met reflecteren, leren en écht naar binnen kijken, ben je al een heel eind op weg. Is mijn overtuiging dan weer.)

belemmerende overtuigingen aanpakken

Belemmerende overtuigingen: onze innerlijke hindernissen

Allereerst: waar hebben we het over? De belangrijkste kenmerken van belemmerende overtuigingen spreken voor zich: 1) ze belemmeren je om het beste uit jezelf, anderen en het leven te halen, of jezelf persoonlijk of professioneel te ontwikkelen, en 2) je bent ervan overtuigd dat ze waar zijn.
 
We hebben het dus niet over feiten, maar over meningen die vóelen als feiten. Ze gaan bijvoorbeeld over wie je denkt te zijn (slim en creatief – of dom en saai). Over hoe je denkt hoe dingen werken (het leven is een speeltuin – of een beproeving). Over hoe je naar anderen kijkt (te vertrouwen totdat het tegendeel bewezen is – of te wantrouwen totdat het tegendeel bewezen is). Of over hoe je denkt dat je je moet gedragen, zoals: ‘Alleen als ik perfect presteer, krijg ik waardering.’
 
 
Je diepere overtuigingen – zowel helpend als belemmerend – zijn veelal onbewust, maar hebben veel invloed op wat je denkt, voelt en doet. Belemmerende overtuigingen aanpakken is dus belangrijk! Op naar de zes stappen, verpakt in een acroniem: BARIAH. 

Belemmerende overtuigingen aanpakken: BARIAH

Stap 1. B(ewust): weet wat er gebeurt

Om belemmerende overtuigingen aan te pakken, moet je ze eerst herkennen. Soms is dit de grootste horde om te nemen. Immers, als je iets als totaal vanzelfsprekend aanneemt, dan zie je vaak niet meer dat het een overtuiging is. Denk aan de vis die niet doorheeft dat ie in het water zwemt. (Lees meer over het overstijgen van hoe je ‘oude ik’ denkt).
 
Toch zijn er verschillende manieren om je diepere overtuigingen te ontdekken. Let bijvoorbeeld eens goed op de ‘stemmetjes’ die je gedurende de dag hoort. Wat vertel je jezelf? Hoe interpreteer je situaties? Let op gedachten zoals: had ik dat niet beter kunnen doen?! Of: die collega denkt ook alleen maar aan zichzelf. Onder dit soort ‘dagelijkse’ gedachten, schuilen veelal diepere overtuigingen. Zoals: ik ben niet goed genoeg. Of: als je je behoeften aangeeft, ben je egocentrisch.
 
Wil je gezonder worden maar denk je: lukt mij toch nooit? Wil je beter voor jezelf opkomen, maar denk je toch weer: ach, als de ander maar blij is? Je hebt in al deze gevallen te maken met belemmerende overtuigingen. 
 
Je ontrafelt overtuigingen trouwens niet alleen via je gedachten, soms merk je ze vooral aan emoties. Zoals frustratie. Angst. Onzekerheid. Overweldiging. Teleurstelling. Vraag jezelf eens af: welke onderliggende aannames zouden onder mijn veelvoorkomende emoties kunnen liggen?
 
Misschien voel je je gefrustreerd omdat je gelooft dat jij verantwoordelijk bent voor andermans geluk. Of je ervaart moedeloosheid omdat je gelooft dat je van een dubbeltje nooit een kwartje zal worden. Gebruik emoties als richtingwijzer om belemmerende overtuigingen te ontdekken.
 
Hoe scherper je let op je innerlijke dialoog, emoties en de (sociale) situaties waarin je telkens opnieuw belandt, hoe meer belemmerende overtuigingen je zult ontdekken. Houd bijvoorbeeld ook eens een week een dagboek bij en schrijf ’s avonds op welke overtuigingen zijn langsgekomen. Of vraag een vriend of je partner om feedback; anderen zien vaak wat jij niet ziet. Momenten om extra op te letten zijn: een plotse tegenvaller, een lastig verzoek, een gemaakte fout, een niet behaald doel, etc. Belemmerende overtuigingen kunnen dan sneller opploppen. Meer bewustzijn helpt je in the heat of the moment sneller op te merken dat een belemmerende overtuiging de boel overneemt. Tijd voor stap 2!
 
(Over alleen al het ontmaskeren van diepere overtuigingen kan ik een heel artikel schrijven. Sterker nog, coachingstrajecten draaien voor een groot deel om dit ontdekkingsproces, want hoe je (onbewust) denkt en kijkt, heeft enorm veel invloed op jezelf en je leven. Maar in dit artikel wil ik meer focussen op het veranderen ervan.) 

Stap 2. A(dem): haal 6 keer rustig adem

Merk je dat een belemmerende overtuiging opspeelt? Of voel je een emotie waarvan je bij stap 1 hebt vastgesteld dat samenhangt met zo’n overtuiging? Haal even rustig adem. Ja, die irritante juffrouw in groep 6 zei dat ook, maar ze had gelijk – en er zit wetenschap achter.
 
Een belemmerende overtuiging kan namelijk stressgebieden in je brein activeren (‘Help, ik heb een fout gemaakt en dat is slecht!’ ‘Ik moet straks een presentatie geven maar ik ben iemand die dat helemaal niet kan!’). Zes langzame ademhalingen helpen om je stresscentrum weer te deactiveren. Waarom zes? Volgens onderzoeker John Assaraf is dat aantal perfect om de aanvoer van bloed en zuurstof naar je denk- en oplossystemen goed aan te zwengelen. Je wordt rustiger en kunt beter nadenken. Hard nodig voor stap 3.
 

Stap 3. R(eflecteer): onderzoek je overtuiging

Auteur Byron Katie gebruikt de volgende vragen om met gedachten om te gaan:

1) Is het waar?

2) Helpt het me?

Stel: je voelt onzekerheid na een sollicitatiegesprek. Je merkt de gedachte op: ze vinden me sowieso niet goed genoeg voor deze functie. Weet je zéker dat dat zo is? Meestal is het antwoord: nee. Je weet namelijk vrij weinig zeker over wat anderen vinden of wat de toekomst zal brengen. En 99% van wat je vaststelt over jezelf of de wereld is een mening – geen feit.
 
Vervolgens vraag je je af of het je helpt. Aangezien we het over belemmerende overtuigingen hebben, is het antwoord altijd: nee. Ze helpen jou niet, de mensen om je heen niet, niemand niet.
 
Door even een moment te reflecteren op hoe je denkt, creëer je als het ware afstand tot dat denken. Je kunt nu door naar stap 4!
stappenplan belemmerende overtuigingen

Stap 4. I(ntentie): welke bedoeling had ik ook alweer?

Oké, je merkt dat een belemmerende overtuiging opspeelt en hebt met rustig ademen ruimte gemaakt om daar iets aan te doen. Keer nu terug naar je intentie. Je wilt van die vervelende overtuiging af, en een helpende installeren!

Naar je intentie terugkeren is belangrijk omdat het op zo’n moment gemakkelijk is om de oude bekende weg te kiezen. Het voelt dan, hoe vreemd ook, fijn om jezelf te bekritiseren, anderen de schuld te geven, enz. Want dat ben je gewend. Maar je wilt de nieuwe, helpende weg inslaan!

Bedenk: welke alternatieve overtuiging zou me wél helpen? Word je bewust van de helpende overtuiging die je wél zou willen geloven. Zoals: ‘Fouten maken betekent leren en groeien.’ ‘Ik waardeer mezelf ongeacht mijn prestaties.’ Of: ‘Het leven zit vol kansen.’ Kies een overtuiging die enigszins realistisch is. ‘Ik ben de allerbeste hardloper ter wereld’ voelt waarschijnlijk te nep, kies liever iets als: ‘Met iedere stap word ik sterker en sneller!’

Stap 5. A(ctie): vertel jezelf een ander verhaal

Oefen met de helpende overtuiging die je hebt bedacht in stap 1. Een ‘misser’ in je vergadering gemaakt? Merk de onzekerheid op en de bijbehorende gedachte ‘ze zullen me wel oerdom vinden’ (stap 1), haal adem (stap 2), bedenk dat het waarschijnlijk niet waar is en al was het waar, die overtuiging helpt je niet (stap 3), keer terug naar je intentie om iets te doen aan je zelfvertrouwen (stap 4). Vertel jezelf vervolgens iets als: een fout zegt niets over wat ik waard ben. Of: wat mensen ook van mij vinden, ik vind mezelf goed zoals ik ben. 
 
In het begin is het natuurlijk heel lastig om dit al op het moment suprême zo aan te pakken. Begin daarom klein: oefen dit nieuwe patroon op de momenten die net wat gemakkelijker zijn dan zo’n vergadering. Bijvoorbeeld in een situatie met je partner, of bij de kassa in de supermarkt.
 
Wat ook goed werkt: oefen de situatie in je hoofd. Beeld je die vergadering in, evenals jouw misser. Vertel jezelf in gedachten een nieuw verhaal, en probeer het gevoel te ervaren dat je zou hebben als je hier 100% in zou geloven. Voel als het ware ‘de nieuwe weg’. 
 
Dit voelt eerst natuurlijk vreemd, want je brein is deze route niet gewend. Maar nodig deze nieuwe gedachte tóch uit in je brein, met het bijbehorende positieve gevoel in je lijf. Lees hieronder waarom.

Stap 6. H(erhaal). H(erhaal).

Herhaal stap 1-5. Ons brein is geprogrammeerd op herhaling. Doe, voel of denk iets heel vaak en je brein maakt ‘paadjes’ voor die handelingen, gevoelens of gedachten. Zo ontstaan gewoonten en patronen: er worden nieuwe paadjes gelegd. 
 
Hetzelfde geldt voor overtuigingen. Heel vaak het gevoel gehad dat je niet goed genoeg bent? Dan zit dat idee diep in je systeem. Jarenlang het stemmetje ‘Ik kan het toch niet’ gehad’? Dan krijg je dat niet 1-2-3 weg.
 
Maar herhaling werkt andersom gelukkig ook. Vertel je jezelf vanaf nu steeds opnieuw dat je wél goed genoeg bent? Dat je het wél kunt? Dat anderen in beginsel goed zijn of dat jouw leven best wel mooi is? En voel je de bijbehorende emoties ook steeds vaker in je lichaam? Dan wordt dit langzaam je nieuwe waarheid.
 

Belemmerende overtuigingen aanpakken: aan de slag!

Dat waren de zes stappen. Bedenk: iedereen kan belemmerende overtuigingen aanpakken en meer helpende gedachtenpatronen ontwikkelen. Hoe ‘vaststaand’ ze ook lijken. Het vraagt vaak alleen wel tijd, energie en gerichte aandacht. Maar ja: hoe zonde van je tijd en energie is het als je jezelf jarenlang tegenhoudt met negatieve gedachten, met niet-helpende ideeën van de werkelijkheid.
 
Je kunt samen met iemand aan de slag gaan, zoals in coaching, of bijvoorbeeld door het lezen van een behulpzaam boek en daadwerkelijk oefenen met de inzichten die je daaruit meeneemt.
 
Begin vervolgens klein: maak een lijstje met kleine of grote overtuigingen die je belemmeren, en kies er één. Met welke wil je allereerst aan de slag? Onthoud daarbij: BARIAH. Bewustwording, Ademhaling, Reflectie, Intentie, Actie, Herhaal. Niet het elegantste ezelsbruggetje ooit, toegegeven, maar dat ie je op weg kan helpen? Daar ben ik dan weer van overtuigd. Succes!

Elke maand nieuwe inspiratie?

Krijg voer voor je mindset met de MindMemo!

Meer blogs

Voer voor je mindset?

Wil jij tweewekelijks een portie inspiratie voor jouw persoonlijke groei? Meld je dan aan voor de MindMemo

Door je e-mailadres in te vullen geef je toestemming om e-mails te ontvangen en ga je akkoord met de privacyvoorwaarden. Je gegevens worden niet gedeeld met derden en je ontvangt geen spam.