Omgaan met kritiek: dat doe je zo

Share on facebook
Share on linkedin
Share on email
Share on twitter
Share on whatsapp

Ik geloof dat het merendeel van de mensen universele uitdagingen kent, zoals lekke banden, irritante familieleden en het krampachtig omgaan met kritiek. 

Aangezien ik vrij slecht ben in banden plakken en mijn familie deze artikelen ook leest, wilde ik het vandaag hebben over dat derde punt.

Laten we maar gewoon beginnen bij de kern.

Meningen aannemen is optioneel. Ze teveel op jezelf betrekken ook.

Omgaan met kritiek: herken de kartonnen doos

Kijk, sommige feedback is waardevol en van andere feedback krijg je vooral een maagzweer zonder dat je er verder iets aan hebt. 

Voor beide categorieën geldt: je hóeft de feedback niet aan te nemen, en als je dat wel doet, zegt de inhoud ervan niets over jou als mens. Misschien heb je iets goed gedaan, of iets lichtelijk verkloot, of helemaal niets gedaan. Maar in alle gevallen hoeft jouw eigenwaarde er niet van af te hangen.

Het is net als met post. Want eerlijk is eerlijk: feedback is gewoon een kartonnen doos voor je deur.

Stel dat je een pakket krijgt waar in grote letters opstaat: “U BENT BIJNA BANKROET. STUUR SNEL U BANKGEGEFENS OP.” De postbezorger vraagt hoopvol om je handtekening. Waarschijnlijk zeg je: “Doei, dit is spam en ik hoef het niet. Succes ermee.” Je weet namelijk dat je pakketjes niet hoeft aan te nemen en dat de wereld dan niet vergaat en dat je dan geen slecht mens bent.

Misschien neem je het pakket in een vlaag van overweldiging toch aan (postbezorgers kunnen bijzonder hoopvol kijken). En even later besef je dat er een grote doos bullshit in je woonkamer staat.

Wat doe je dan? Urenlang met opengesperde ogen naar die doos staren omdat je je schaamt? Je druk maken over het feit dat er mensen bestaan die zulke post versturen? Of zelfs treuren om het feit dat je bijna bankroet bent omdat je die onzin gelooft? Ik gok van niet. Ik gok dat je hem linea recta de vuilcontainer in mikt en doorgaat waar je mee bezig was (de kuif van je kaketoe bijpunten bijvoorbeeld).

Zo werkt het ook met de meningen, blikken, acties en e-mails van andere mensen. Dat zijn gewoon pakketjes. Je hoeft ze niet aan te nemen, laat staan open te maken, laat stáán iets over jou te laten betekenen. 

(P.s. Afkomen van belemmerende overtuigingen? Lees hier hoe je dat doet).

omgaan met kritiek: zie meningen als pakketjes

Kritiek of een mening zegt niets over wie je bent (echt niet)

Zo vaak laten we wat anderen vinden en zeggen van alles over onszelf betekenen. Dat we dom, lui of lelijk zijn bijvoorbeeld. We nemen het zo ontzettend persoonlijk op. Letterlijk. Je neemt het op. In jezelf. Brr. Dat kost niet alleen bakken met energie, maar het vervuilt dus ook je interne milieu van zelfbeeld, eigenwaarde en innerlijke rust.

Knoop het dus in je oren: het feit dat je een schimmig phishing-pakket aan je deur krijgt, zegt geen fluit over jou en je kwaliteiten. Het zegt van alles, namelijk dat er slecht spellende maffiosi bestaan, dat jij een adres hebt, en dat post soms behoorlijk ellendig kan voelen. Maar het zegt niet dat jij hebt gefaald of dat je een stom mens bent. Tenzij je dat er zelf van maakt.

Dat geldt ook voor feedback die niet direct crimineel (of gewoon heel gemeen) aandoet, maar die wel lastig te verteren is. Onthoud: wat iemand anders vindt en zegt, komt voort uit zijn gedachten, en je hebt zelf de keuze of je die gedachten overneemt. Door mens te worden verwierf je bestaansrecht, stemrecht, en bovendien het recht om gedachten met de ‘return to sender’-knop te retourneren naar de grijze massa waar ze vandaan komen.

De angst om iets te missen

Soms denken mensen dat dit betekent dat ze álle feedback als een granieten tuinsteen van zich af moeten laten ketsen. Laatst zei iemand bijvoorbeeld tegen me: “Maar wat nou als ik waardevolle informatie misloop als ik van alles naast me neerleg?” 

Deze gedachtegang is wel vaker het probleem. We nemen alle pakjes aan omdat we bang zijn dat we net dat ene pakje missen waar een winnend loterijlot inzit. Dat ene inzicht waardoor we opeens een veel slimmer, beter en succesvoller mens worden. 

Ik kan je geruststellen: het missen van een zinnig feedbackpunt hier of daar overleef je heus wel. Bovendien kun je door je verstand slim in te zetten het hele probleem behoorlijk omzeilen.

Vertrouw op je verstand

In werkelijkheid vraagt constructief omgaan met kritiek het omarmen van de middenweg. Je moet niet alle feedback zomaar aannemen én niet zomaar weggooien. De truc is dus: luister naar je verstand. Want vaak weet je best wel of iets waardevolle informatie is of niet. Mits je even uit de gedachtendraaimolen van zelfkritiek of boosheid op de ander weet te stappen. Mist je naar dat gevoel durft te kijken.

Je bent hierin trouwens al meer gegroeid dan je denkt, want vroeger bakte je er helemaal niks van. Als klein kind neem je namelijk elk pakje aan omdat je denkt dat er een groot speelgoedkonijn inzit. Tot je op een gegeven moment leert dat in sommige pakjes enkel jaloezie of frustratie van een ander zit, of dat die ander gewoon op massaschaal probeert bankgegevens te jatten. Je leert dat het misschien waardevolle informatie is als je partner zegt dat je steeds minder tijd voor jezelf neemt, en dat je collega’s jaloerse blik als je een mooi project mag doen misschien spam is.

Luister niet teveel naar je verstand

Luister dus naar je verstand. Maar niet teveel. Want die hersenen misleiden ons namelijk ook vaak. Bijvoorbeeld door dingen te fluisteren zoals: “Misschien heeft die collega toch wel gelijk.. en verdienen wij dat project helemaal niet!”

Blijf dus kritisch onderzoeken. Train jezelf om de vraag te stellen: is dit waar, of is dit misschien een doos met bullshit? Hoe vaker je dat doet, hoe beter je herkent wat voor type pakket er voor de deur staat op het moment suprême: als je partner iets zegt of als je iemands jaloerse blik opmerkt.

Omgaan met kritiek: het actieplan

Die wijze raad van je gezonde verstand geeft je vervolgens de kans om een geschikt actieplan te maken. Vraag je af: als dit waardevolle feedback is, wat voor zinnigs of behulpzaams kan ik daar dan mee doen? Misschien herzie je een eerdere keuze, stuur je iemand een bericht of besluit je in de toekomst anders met iets om te gaan.

Op die manier verander je de situatie in een constructieve bezigheid. Je laat het pakket niet middenin de woonkamer staan om er eindeloos omheen te drentelen, zoals we vaak doen als we piekeren over wat iemand heeft gezegd of gedaan. 

Daar heeft niemand namelijk iets aan. Jij niet, want het zuigt je energie weg en je doet ook niks zinnigs of behulpzaams. Je kaketoe niet want die fladdert nog steeds met een lelijke kuif het huis door. En de maffiosi ook niet, want die arme lui wachten nog steeds vol smart op je bankgegevens.

P.s. Oefenen met je nieuwe actieplan? Lees dit artikel over micro-gewoonten of dit artikel met het gouden startpunt voor gedragsverandering.

Conclusie: de waarheid over omgaan met kritiek

Als je maar één ding onthoudt van deze woordenbrij, laat het dan het volgende zijn.

Heb je te maken met een mening of kritiekpunt waar je een piekerhoofd of stressoksels van krijgt? Geen zorgen.

Kies ervoor om de feedback in de container te flikkeren, of kies ervoor om er iets waardevols mee te doen. Maar maak hoe dan ook een actief besluit.

Want waardevolle feedback mag je aannemen. Onzinnige feedback mag je bij de ander laten. Maar altijd geldt: laat iemands woorden, daden of blikken niets zeggen over jouw waarde als mens.

Het zijn maar pakketjes voor de deur.

Wil jij beter leren omgaan met kritiek? Minder last van meningen en piekeren, en meer bij jezelf blijven? Vraag dan een gratis coachsessie aan, waarin je direct nieuwe ideeën en inzichten krijgt voor positieve veranderingen !

Wekelijks nieuwe inzichten?

Meld je aan voor de gratis MindMemo en krijg elke week een portie voer in je mailbox voor een betere mindset.

Door je e-mailadres in te vullen schrijf je je in voor de wekelijkse nieuwsbrief en ga je akkoord met onze privacyvoorwaarden. We delen je gegevens niet met derden. Uitschrijven kan altijd. Spam-vrij.