Perfectionisme: welk type perfectionist ben jij?

Share on facebook
Share on linkedin
Share on email
Share on twitter
Share on whatsapp

Perfectionisme herkennen, begrijpen en loslaten

Leestijd
4 minuten

Perfectionisme: veel mensen hebben er last van. Helaas. Want streven naar perfectie is een zware opgave en kan je nogal in de weg zitten. Heb jij trekjes van een ware perfectionist? Dan is het dus tijd om daar eens mee aan de slag te gaan.

In deze blog lees je:

  • Wat De Perfectionist kenmerkt
  • Op welke twee manieren perfectionisten te werk gaan
  • Welke typen perfectionisten er zijn
  • Wat de negatieve effecten van perfectionisme zijn
  • Wat je er wél aan hebt
  • Hoe je ongezond perfectionisme loslaat

Bonus: 4 voordelen van perfectionisme 

de lat te hoog leggen

Kenmerken van perfectionisme

1. De Perfectionist en tevredenheid zijn vaak water en vuur. Het is goed om voor kwaliteit te gaan. Maar betekent niet dat je nooit tevreden mag zijn. Er is een tijd om ergens aan te werken zodat het beter wordt, en er is een tijd om te zeggen: het is goed zo. En dat voelt voor De Perfectionist vaak ongemakkelijk en eng.

Daardoor herken je De Perfectionist aan uitspraken zoals: ‘’Het is gewoon niet goed genoeg. Écht niet.’’ Ook na de hele nacht doorhalen om alle puntkomma’s te veranderen en veertien keer van lettertype te wisselen. 

Of je hoort zo’n uitspraak: “Ach, het is wel oké, maar dit en dat had ik eigenlijk nog beter moeten doen”. 

2. De Perfectionist mag geen fouten maken van zichzelf. Want – zo gaat het in het koppie – iemand die perfect is, maakt natuurlijk geen fouten. Zonde, want proberen geen fouten te maken kost bakken met energie, tijd en flessen deodorant tegen de geur van al dat angstzweet. Bovendien leer je van fouten meestal best veel. Bijvoorbeeld dat puntkomma’s over het algemeen je carrière niet zullen verprutsen (enkele uitzonderingen daargelaten).

3. De Perfectionist denkt dat hij even goed (of slecht) is als wat hij presteert.

Perfectionisten ontlenen hun eigenwaarde vaak aan wat ze bereiken in plaats van aan wie ze zíjn. Onder perfectionisme kan namelijk een zelfovertuiging liggen zoals: “Ik ben niet goed genoeg.” Of: “Ik bén de cijfers die ik haal / de kleren die ik draag / de vrienden die ik heb / de status van mijn baan.” 

Daarom is feedback ook zo lastig. Stel De Perfectionist krijgt iets te horen zoals: “Je moet dit document nog aanpassen.” Of: “Die opzet is niet mijn smaak.” Dan klinkt dat voor De Perfectionist meer als: “Jij bent niet goed.” En dat doet natuurlijk pijn.

Je eigenwaarde ontlenen aan je creaties of resultaten werkt vaak verlammend. Want voelt feedback op wat je creëert als kritiek op wie je bént? Dan wordt de drempel om iets te creëren opeens veel groter. Je loopt namelijk niet alleen het risico dat iemand jouw creatie afwijst. Je loopt het risico dat iemand jou als persoon afwijst. Autsj.

Hoe de perfectionist te werk gaat

Perfectionisten hebben twee lievelingsstrategieën. Die kun je lekker kort samenvatten.

Uitwringen. Je stopt er net zo veel tijd en energie dat het zo dicht mogelijk bij perfectie zit. Ook als dat betekent dat je tot 3 uur ’s nachts doorwerkt, dat etentje met vrienden afzegt of tot tranen aan toe dat verslag bijschaaft.

Het helemaal niet proberen. Dan weet je in ieder geval zeker dat je het niet verprutst.

Zo. Uitwringen of uitstellen dus. Leuker kunnen we het niet maken. Wel makkelijker.

Soorten perfectionisten

Oké, we weten dat perfectionisten verschillende strategieën gebruiken. Maar is er eigenlijk één prototype perfectionist? 

Nee. Onderzoek laat zien dat er verschillende soorten perfectionisme zijn.

Excellence-seeking
Deze perfectionisten zijn sterk gericht op het halen van een extreem hoge standaard. En ze verwachten vaak hetzelfde van anderen. Daarbij denken deze perfectionisme in twee opties: óf ze halen hun hoge standaard, óf alles mislukt volledig. Een middenweg? Nah.

Failure-avoiding
Deze perfectionisten zijn sterk gericht op het voorkomen van fouten. Ze zien fouten als faalmomenten, niet als leermomenten om te groeien. Deze perfectionisten maken zich steeds zorgen dat wat ze doen of maken niet goed genoeg is en dat anderen hen daarom minder zullen respecteren.

Op zichzelf gericht
Sommige perfectionisten zijn vooral bezig met het behalen van een hoge standaard omdat ze veel van zichzelf vragen. Zij zijn hun eigen grootste criticus. Deze mindset gaat vooral samen met de excellence-seeking perfectionisten.

perfectionisme en zelfkritiek
perfectionisme angst voor afwijzing

Op anderen gericht
Sommige perfectionisten, vooral van het type failure-avoiding, zijn vooral bezig met het behalen van een hoge standaard en het voorkomen van fouten omdat ze bang zijn dat anderen hen afwijzen. In hun ogen zijn anderen de grootste criticus. 

Negatieve gevolgen van perfectionisme

Vroeg of laat blokkeert perfectionisme je de weg naar innerlijke rust, geluk en voldoening.

Perfectionisme is dat boek dat je nooit schreef omdat het toch geen bestseller zou worden. Het is de date die er nooit kwam omdat je de eerste stap niet durfde te zetten. Het is het stemmetje dat je vertelt dat je maar veilig in je comfortzone moet blijven zitten in je relatie, werk, persoonlijke ontwikkeling.

Perfectionisme is een droom in duizend stukjes.

Begrijp me goed: ik ben niet tégen een hoge lat. Ben je gedreven? Heb je ambities? Wil je het beste uit jezelf halen? Dat is mooi! Maar perfectionisme is per definitie de doorgeschoten variant die je beter op zolder kunt opbergen.

Onderzoek laat namelijk zien dat perfectionisme bijvoorbeeld kan leiden tot:

  • Frustratie
  • Stress 
  • Angsten
  • Uitstelgedrag
  • Het vermijden van uitdagingen
  • Burn-out

Uh, is het ook nog ergens goed voor?

Alle negatieve gevolgen daargelaten: perfectionisme is niet alleen maar kommer en kwel. Ander onderzoek laat bijvoorbeeld zien dat veel succesvolle, invloedrijke mensen perfectionistisch zijn. Bovendien lijkt het erop dat perfectionisme kán leiden tot betere prestaties, maar alleen als:

Perfectionisme loslaten

Je kunt zeker leren om perfectionisme meer los te laten. En dat begint bij bewustzijn en jezelf onder de loep nemen. 

Stel jezelf dit soort vragen:

  • Mag ik eigenlijk fouten maken van mezelf?
  • Hoe ga ik om met het werken aan opdrachten en doelen?
  • Waar ligt mijn lat? En is die haalbaar?
  • Ben ik vriendelijk of boos richting mezelf als ik die lat niet haal?
  • Hoe ga ik om met feedback van anderen?
  • Op welke levensgebieden ben ik meer of minder perfectionistisch? Verschilt mijn houding op werkgebied van  die in mijn relatie? En op het vlak van gezondheid? Persoonlijke ontwikkeling? 

 

Van bewustzijn naar oefenen

En het gaat verder bij het veranderen van je mindset en oefenen met nieuwe patronen. Dat doe je bijvoorbeeld met deze drie tips:

Tip 1. Onderzoek in dagelijkse situaties of je last hebt van perfectionisme. 

Beeld je eens een metertje in: links staat ‘er met de pet naar gooien’, in het midden staat ‘werken aan kwaliteit’ en rechts staat ‘nooit tevreden’. Meet in gedachten waar je staat. 

Teveel naar rechts doorgeslagen? Probeer de boel even de boel te laten, al is het maar een uurtje. Kijk daarna met een wat frissere blik nog eens. Wil je hier echt nog meer tijd en energie aan besteden, of is het alleen het perfectionistenstemmetje dat zegt dat als je stopt alles mis zal gaan?

Voelt lastig in het begin – de boel de boel laten vinden perfectionisten niet altijd leuk – maar hoe vaker je het doet, hoe makkelijker het wordt. Beloofd.

Tip 2. Plak een briefje op je spiegel of zet een wekker op je telefoon. ‘’Ik mag fouten maken.’’ Of: ‘’Van fouten leer ik juist.’’ Of: ‘’Ik bén mijn resultaten en prestaties niet.’’ Vertel jezelf letterlijk een ander verhaal. 

Ga je fouten zien als leermomenten? Feedback als groeimomenten? Prestaties als losstaand van je eigenwaarde? Dan verliest perfectionisme grip op je.

Tip 3. Vermijd alles-of-niets-denken. Perfectionisten hebben de neiging om te denken dat het perfect óf waardeloos is. Maar er bestaat ook zoiets als ‘goed genoeg’. En nee, dat gaat niet over zesjescultuur en half werk. Het gaat over een gouden balans tussen beter maken en loslaten. Wees dus alert op alles-of-niets-denken. Gespot? Parkeer die gedachten en kies voor andere gedachten. ‘’Goed genoeg is goed genoeg.’’ Echt.

4 voordelen van perfectionisme

Dankzij oefenen en bewustwording kun je perfectionisme absoluut omvormen tot gezonde ambitie en streven naar kwaliteit. Maar je kunt het ook gewoon eens anders bekijken (#mindset). Daarom als kers op de imperfecte taart wat voordelen van perfectionisme. Gewoon, omdat het kan.

Voordeel 1

Perfectionistisch? Dan ben je in ieder geval gedreven om een bepaalde kwaliteit te leveren. Zou het je allemaal geen fluit schelen als je elke opdracht volledig verpest en de hele dag door vervelende dingen zegt? Dan zou je leven er waarschijnlijk anders uitzien.

Voordeel 2

Perfectionistisch? Dan reflecteer je in elk geval enigszins op jezelf (hoewel je misschien te streng naar jezelf kijkt). Als je aan je eigen hoge standaard wilt voldoen, moet je naar jezelf kijken om te weten of je hem haalt. Sommige mensen kijken helemaal niet naar zichzelf. 

Voordeel 3

Perfectionistisch? Dan is het leven in elk geval niet saai. Stel dat het begrip hoge lat niet in je woordenboek terecht was gekomen. Nooit stress of je die deadline wel haalt. Nooit zweethandjes om die laatste puntkomma’s te verbeteren. Hartstikke saai. 

Voordeel 4

Perfectionistisch? Gefeliciteerd. Dat is bewijs dat je een mens bent – in al je imperf.. Whoops.

Loskomen van perfectionisme en meer vertrouwen in jezelf ontwikkelen? Minder stress en positiever denken? Vraag dan een gratis coachsessie aan, waarin je direct nieuwe ideeën en inzichten krijgt voor jouw persoonlijke groei!

Wekelijks nieuwe inzichten?

Meld je aan voor de gratis MindMemo en krijg elke week een portie voer in je mailbox voor een betere mindset.

Door je e-mailadres in te vullen schrijf je je in voor de wekelijkse nieuwsbrief en ga je akkoord met onze privacyvoorwaarden. We delen je gegevens niet met derden. Uitschrijven kan altijd. Spam-vrij.