fbpx

Verleidingen weerstaan? Begrijp je brein en ontdek hoe je jezelf onbewust saboteert

Share on facebook
Share on linkedin
Share on email
Share on twitter
Share on whatsapp
Leestijd
11 minuten

Lees deze blog als … 

… je weleens moeite hebt dat derde koekje (of je smartphone) te laten liggen
… je soms boos wordt op jezelf omdat je hebt toegegeven aan verleidingen
… je nieuwsgierig bent naar je brein en de invloed van mindset

Van goede moed naar uitgezakt op de bank

Ooit een poging gedaan om te beginnen met hardlopen? Dan komt het volgende voorbeeld je waarschijnlijk bekend voor:

Week 1
Nieuwe sportkleren, route uitgestippeld, goede zin. Je loopt trots je schema en bent blij en zelfvoldaan na afloop. Just did it!

Week 2
De kleren iets minder nieuw en het enthousiasme wat afgenomen. Maar je wilt je aan je voornemen houden, dus ren je opnieuw braaf het park door. Na afloop ben je trots en blij dat je het toch gedaan hebt.

Week 3
Sportkleren in de hoek, Netflix aan en jij op de bank met een bak popcorn. Eigenlijk voel je je slecht dat je niet aan het hardlopen bent, maar ja: het miezert, de bank ligt zo lekker en die serie is zo spannend! Je drinkt in ieder geval geen frisdr… Stond er niet nog een blikje cola in de koelkast?

Herkenbaar? Doorloop jij dit riedeltje ook weleens op een ander vlak: gezonder eten, meer boeken lezen, minder op social media zitten of Spaans/Duits/Frans/Russisch leren via een app? De meesten van ons wel. En vreemd is dat niet. Wij zijn namelijk goed in plannen maken en ons van alles voornemen. En we zijn vaak iets minder goed in die plannen daadwerkelijk uitvoeren. Een van de grote boosdoeners? Die zachte bank, popcorn, Netflix en dat blikje frisdrank. Oftewel: verleidingen.

Hoe onze kwetsbaarheid voor verleidingen problemen oplevert

Ons leven zit vol verleidingen die het lastig maken om onze goedbedoelde plannen uit te voeren. Toegeven aan al die verleidingen levert vroeg of laat problemen op. In de eerste plaats: je mist de voordelen waarom het je überhaupt te doen was. Er is namelijk een reden dat we al die voornemens hebben. Ze zijn goed voor onze gezondheid (vaker sporten), creëren meer balans in ons leven (minder telefoontijd), vergroten onze kennis en vaardigheden (taal leren) en ga zo maar door. Toegeven aan verleidingen en je plannen niet uitvoeren? Dat leidt – bijvoorbeeld – tot een ongezonder lichaam, meer stress en gestamel en een rood hoofd als je in Spanje tevergeefs een drankje probeert te bestellen.

Maar er is nog een probleem met onze kwetsbaarheid voor verleidingen. We rekenen onszelf namelijk af op het feit dat we er soms aan toegeven. We worden boos op onszelf, voelen ons teleurgesteld en denken dat we zwak zijn. Dat voelt vervelend én het leidt vaak tot een negatieve spiraal. Want die die boze of verdrietige gedachten en emoties verkleinen je kans op succes alleen maar verder.

Hoe kom je dan uit dit patroon? Door anders te gaan kijken naar jezelf in relatie tot verleidingen en je mindset te veranderen. Dat levert niet alleen een fijner gevoel op; het helpt je ook betere keuzes te maken en verleidingen te weerstaan (je leest straks waarom dat zo is). Maar om je mindset te veranderen, moeten we eerst deze vraag beantwoorden: waarom hebben we zoveel moeite met verleidingen?

Waarom verleidingen weerstaan lastig is

Als je nadenkt over jezelf, denk je meestal na over je logisch denkende, doelen makende zelf. Dit is de ‘ik’ die goede voornemens maakt, met allerlei kleurtjes stiften in een schema uitwerkt en dat op de koelkast plakt. Maar eigenlijk denk je dan na over slechts één kant van jezelf. 

poppetjes dat in de spiegel kijkt en zichzelf ziet

Ons brein bestaat namelijk uit meerdere gebieden en systemen, die vaak heel andere doelen hebben dan dat systeem van ons logisch denkende, doelen makende zelf. Anders gezegd: als we naar onszelf kijken, vergeten we vaak een heel stuk brein. Terwijl juist dat stuk brein een nogal dikke vinger in de pap heeft, zeker als het gaat om verleidingen.

Je brein en verleidingen: kort-door-de-bocht-versie

Dit is wie we vaak denken te zijn:

Mens = ik

Maar dit is wie je eigenlijk bent:

Reptiel + labrador + mens = ik

Anders gezegd: ons brein heeft systemen die evolutionair gezien heel oud zijn. Die systemen hebben reptielen en zoogdieren (zoals je labrador) ook min of meer. En als mensen hebben we natuurlijk als kers op de taart dat rationele, plannende, bewuste deel. Je mensenbrein zeg maar. En dat is evolutionair gezien nu net de jongste van allemaal, ook al voelt het alsof dat de meest volwassen figuur van het stel is. Je mensenbrein neemt het de hele dag op tegen het reptiel en de labrador, die anders met verleidingen omgaan dan jij met je mensenbrein zou willen. En dat maakt het zo lastig om die verleidingen te weerstaan.

Je brein en verleidingen: iets-meer-genuanceerde-versie

Tijdens onze evolutie van bacterie tot mens ontwikkelde ons brein zich nogal. Daarbij behielden we de gebieden en functies die onze kans op overleving en voortplanting vergrootten en werden die verder uitgebouwd. Ook kregen we nieuwe systemen die die kans nog groter maakten. En zo komt het dat een mensenbrein verschilt van een brein van – bijvoorbeeld – een kameleon. Maar alle hersenfuncties die handig bleken om te overleven, zoals ademhalen en wegrennen voor gevaar? Dat delen we nog met die kameleon.

Kortom, ons brein bestaat uit verschillende systemen en een deel daarvan is hetzelfde als bij andere dieren. Die systemen worden weleens op deze manier onderscheiden: reptielenbrein, zoogdierenbrein en mensenbrein of neocortex. Dat is een ietwat botte indeling, omdat 1) dat niet echt losstaande gebieden zijn, 2) breinsystemen overvloeien in elkaar en elkaar sterk beïnvloeden en 3) we überhaupt nog maar weinig weten van dat complexe brein. Maar het mooie van deze onderverdeling is wel dat het ons helpt om ons brein (lees: onszelf) beter te begrijpen. En dat geeft ons de kans om ons denken, voelen en doen te verbeteren.

Reptielenbrein

Diep in ons brein liggen de systemen die we het reptielenbrein kunnen noemen. Dit is ons meest basale, primitieve stuk hersens. Reptielen – evolutionair gezien heel oude dieren – hebben deze systemen ook. To-do-lijstje van dit stuk brein? Overleven en voortplanten. Het zorgt ervoor dat je ademt zonder daarover na te denken en dat je lichaam lekker warm blijft. Ons innerlijke reptiel is alleen maar bezig met zichzelf en kijkt niet verder dan zijn neus lang is.

Loop je in het bos en word je opeens aangevallen door een boze beer? Dan is het je reptielenbrein dat ervoor zorgt dat automatisch hard wegrent. Belangrijke tactieken van dit breinsysteem zijn namelijk vechten, vluchten of bevriezen.

Zoogdierenbrein

Je hebt ook een limbisch systeem, dat je als een zoogdierenbrein kunt zien. Dit is het grote emotiecentrum. Het zorgt ervoor dat we bij de groep willen horen en maakt dat we ons verbonden kunnen voelen met anderen. Je kunt het limbische brein zien als je innerlijke labrador: zoogdieren zoals honden hebben ook zo’n soort systeem.

Je innerlijke labrador is bang voor afwijzing. Hij is als de dood dat hij niet meer bij de veilige groep hoort. Verder is hij dol op energie besparen (lees: lui zijn) en energie verzamelen (lees: pizza eten) en houdt ie van vaste patronen. Denken of plannen doet hij überhaupt niet. Hij laat zich leiden door primaire angsten en behoeften.

Zoogdierenbrein versus mensenbrein kijkend naar pizza

Mensenbrein

Jij leest deze zinnen, wat betekent dat jij waarschijnlijk een mens bent. Je kunt lezen, nadenken over de toekomst en sommen oplossen. Reptielen en honden kunnen dat niet. Dat komt doordat jouw brein anders is, en dat zit hem vooral in de grote buitenste laag buiten het reptielen- en zoogdierenbrein: de hersenschors. Met dit gedeelte bedenk je dat je deze zomer vijf kilo slanker wilt zijn. Of kom je tot de conclusie dat je teveel tijd aan social media besteedt.

Hand-model van het brein

Wetenschapper Dan Siegel gebruikt het hand-model: een vergelijking tussen een vuist en het brein (bekijk hier een TED-talk van hem).

Open je hand en strek je vingers. Je pols is de hersenstam en daarboven ligt de rest van het reptielenbrein. Deze gebieden zijn evolutionair gezien het oudst, het meest basaal en het sterkst. Vouw je duim naar binnen en vouw de rest van je vingers er overheen. Je duim is nu het limbisch systeem: het iets jongere emotiecentrum. De vingers die over je duim liggen zijn je cortex: het mensenbrein. Evolutionair gezien het jongst en het meest beïnvloedbaar door omgevingsfactoren en eerdere ervaringen. Je ziet aan je hand dat de oudste systemen het diepst liggen. Dat zijn niet voor niets de meest primaire stukken.

Hoe ons oerbrein verleidingen niet kan weerstaan en onze plannen dwarsboomt

Het reptielen- en zoogdierenbrein samen kun je zien als het oerbrein. Het oerbrein heeft vaak totaal andere doelen dan jij (lees: je mensenbrein). Jij wilt afvallen zodat je er deze zomer goed uitziet op het strand, je oerbrein wil die chocoladetaart. Jij wilt na anderhalf uur Netflixen iets nuttigs gaan doen, je oerbrein kan niet stoppen met kijken naar dat bewegende, steeds veranderende beeld waar je ook nog eens van alles bij voelt en waar mensen (soortgenoten!) op te zien zijn. Jij wilt niet meer de hele dag op je telefoon kijken of je likes hebt, je oerbrein wil zo veel mogelijk bevestiging dat het bij de groep hoort. Jij wilt vooral gelukkig zijn, je oerbrein wil vooral overleven en voortplanten.

That’s just it. Je eigen brein heeft soms een ander idee van wat goed voor je is dan jij met  je mensenbrein. En dat maakt het nogal lastig om verleidingen te weerstaan, zeker omdat dat oerbrein evolutionair gezien veel ouder is. Daardoor zijn die ‘codes’ veel sterker. Probeer maar eens te stoppen met ademen. Of niet te knipperen als iemand in je oog blaast. Wedden dat je oerbrein wint?

Kortom, in je hoofd is het drukker dan je denkt. Je brein bestaat uit meerdere systemen, met eigen eigenschappen, doelen en tactieken. Dat vergeten we vaak als we boos op onszelf zijn omdat we hebben toegegeven aan een verleiding. Maar eigenlijk heeft het feit dat jij in week 3 op de bank ligt in plaats van hardloopt daar alles mee te maken.

Online cursus

Vind je deze blog interessant? Wil je een mindset ontwikkelen waarmee verleidingen veel minder verleidelijk worden? Dan is onze online cursus misschien wel iets voor jou.

online cursus Mindset voor een leven met intentie preview op telefoon

Tips: omgaan met verleidingen

Tip: denk wat vaker aan je oerbrein

Voel je je gefrustreerd omdat je je probeert te verzetten tegen een verleiding? Wees vriendelijk naar jezelf. Denk aan die innerlijke labrador die het allemaal goed bedoelt, maar die soms gewoon een beetje onhandige keuzes maakt. Dat betekent natuurlijk niet dat je gewoon moet accepteren dat je toegeeft verleidingen (meer weten over wilskracht? Lees deze blog). Maar met boos worden op jezelf kom je sowieso niet verder. Bekijk het zo: hoewel je altijd verantwoordelijk bent voor je keuzes, hoef je niet in termen van schuld te denken. Je bent meer dan dat plannen makende mensenbrein. Je brein zit vol ‘eigen willetjes’ die strijden om de winst: jouw gedrag en de keuzes die je maakt

poppetje kijkt in spiegel en ziet hond

Tip: Ga slimmer om met je oerbrein

Het heeft vaak meer zin om in te spelen op dat invloedrijke oerbrein dan op ons mensenbrein. We proberen vaak verleidingen te weerstaan door onze ratio te gebruiken: met goede argumenten en langetermijn-kijken bijvoorbeeld. Ons oerbrein interesseert dat allemaal niet zo veel. Maak daarom gebruik van wat dat brein wél interessant vindt. Hier 7 bonustips:

1. Zet stil
Ons brein is gericht op beweging, oorspronkelijk bedoeld om grommende beesten in de bosjes te spotten. Wil je dus bijvoorbeeld minder vaak op je telefoon kijken? Zorg ervoor dat je pop-up-meldingen, langs-slidende foto’s en ander bewegend beeld beperkt. Maak verleidingen lekker stil en statisch – dat vindt je brein een stuk minder interessant.

2. Denk aan jezelf
Ons oerbrein is egocentrisch. Het denkt vooral aan zichzelf. Niet zo elegant misschien, maar het is wat het is. Wil je jezelf aanmoedigen om een verleiding te weerstaan of wil je een doel formuleren? Gebruik woorden zoals ‘ik’ en je naam. Daar reageert je brein sterker op. Je reptielenbrein denkt alleen maar aan zichzelf. Formuleer een doel dus niet zo: elke dag een salade eten. Liever zo: IK eet vanaf nu elke dag een salade.

3. Koppel emoties
Ons oerbrein zit vol emotie. Zorg ervoor dat een verleiding samengaat met een vervelend gevoel. Of, iets positiever: zorg ervoor dat het alternatief voor die verleiding, de ‘betere’ keuze, een fijn gevoel opwekt. Gezonde groentesmoothie? Voorkom dat ie eruitziet als modder in een plastic flesje. Geef hem een mooi kleurtje, giet hem in een mooi glas, klem een schijfje citroen op de rand en luister een uptempo nummer terwijl je hem opslobbert. Dat maakt de keuze voor de smoothie in plaats van de chocomelk gemakkelijker. Ook voor de volgende keer dat je de koelkast opentrekt trouwens: je zoogdierenbrein herinnert zich een goed gevoel herinnert bij die smoothie en wil dat graag opnieuw voelen.

Denk hier maar eens aan: hoe krijg je van z’n lang-zal-ze-leven voor elkaar dat mensen met een grote glimlach hun portemonnee trekken om wc-papier te kopen? Juist. Zet een schattige puppy op de verpakking. Heeft geen fluit met wc-papier te maken, maar het werkt geweldig.

4. Maak onzichtbaar
Ons brein reageert sterk op beelden. Zorg dus dat verleidingen niet te zien zijn. Een dicht keukenkastje bijvoorbeeld. Dat kan natuurlijk niet altijd: je bank zet je niet zo makkelijk in de kast. Maar draai het dan om: zet je sportschoenen duidelijk in het zicht

5. Creëer afstand
Zorg dat verleidingen buiten handbereik zijn. Die luie innerlijke labrador heeft namelijk helemaal geen zin om naar de supermarkt te fietsen. Komt dat even mooi uit.

6. Korte-termijn
: je oerbrein kijkt naar het hier-en-nu. Zorg dus voor voordelen die meteen merkbaar zijn. Verleiding weerstaan? Zet bijvoorbeeld een vinkje op een schema. Voegt in feite niets toe, maar voelt als winst voor je brein.

7. Herhaal, herhaal
Je brein houdt van patronen. Herhaling is enorm belangrijk om je brein nieuwe patronen aan te leren en daarmee de kracht van verleidingen te verzwakken. Bouw dus gewoonten in die je helpen je doelen te behalen. Tips om dat te doen? Vul hieronder je gegevens in. Dan sturen we je de hele whitepaper Gewoonten Veranderen.

whitepaper gewoonten veranderen

Vond je deze blog interessant? Deel hem met je vrienden!

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on email
Share on whatsapp

Wekelijks nieuwe inzichten?

Meld je aan voor de gratis MindMemo en krijg elke week een portie voer in je mailbox voor een betere mindset.

Door je e-mailadres in te vullen schrijf je je in voor de wekelijkse nieuwsbrief en ga je akkoord met onze privacyvoorwaarden. We delen je gegevens niet met derden. Uitschrijven kan altijd. Spam-vrij.

Sluit Menu
×
×

Winkelmand

Interessant? Deel!

Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on linkedin
LinkedIn
Share on email
E-mail
Share on whatsapp
WhatsApp

Interessant?

Dan wil je de MindMemo niet missen: wekelijks voer voor een betere mindset. Vol tips, strategieën en inzichten om meer uit jezelf en je leven te halen.

”Hier heb je nu écht iets aan in je dagelijks leven.”

”Unieke mix van diepgang en humor.”

”Geweldig geschreven.”

”I just love it.”

Eerdere MindMemo's gingen over:

  • De impact van je brein: beïnvloed je eigen onbewuste voor meer succes
  • Timemanagement: haal meer uit je tijd dankzij je mindset
  • Bewust leven 2.0
  • Zo breng je meer visie in in je leven
  • Stappenplan 'Verwachtingen loslaten'

Door je e-mailadres in te vullen geef je ons toestemming om je nieuwe inzichten en tips te e-mailen en ga je akkoord met onze privacyvoorwaarden. We delen je gegevens niet met derden.