Waarom heb ik stress? Hoe overtuigingen je leven bepalen

‘’Minder stress in mijn leven.” “Meer rust in mijn hoofd.” Veel mensen verlangen hiernaar, want we ‘stressen’ heel wat af. We maken ons druk om wat anderen van ons vinden. Krijgen buikpijn van die overvolle agenda. Worden gek van al die gedachten in ons hoofd. Of stoppen enorm veel energie in het ‘perfect’ willen doen op werk, thuis en in onze vriendschappen en relaties.

En dat levert stress op. Is dat gek? Nee. Stress is eigenlijk een slimme reactie op waargenomen gevaar. Het helpt om hard weg te rennen voor een beer die uit de bosjes springt. Fijn als die reactie je in leven houdt, maar in onze beerloze doch veeleisende maatschappij hebben we vaak last van dit mechanisme. Te veel en te lang stress kan je zelfs letterlijk ziek maken. Daarom is het belangrijk stress aan te pakken. Maar terwijl we nieuwe relax-apps proberen en de sauna bezoeken, vergeten we vaak een belangrijk element in onszelf te onderzoeken..

De rol van diepere overtuigingen

Veel stress komt voort uit je diepere overtuigingen. Die overtuigingen kun je zien als het aangeleerde plaatje over wie je bent, wat je kunt en hoe je leven eruitziet (of zou móeten zien). Deze ideeën ontstaan in samenspel met je omgeving, al sinds je jonge jaren. Ze worden sterk beïnvloed door wat je meemaakt, de mensen om je heen en maatschappelijke ideeën.
 
Sommige delen van dat ‘plaatje’ helpen je, en sommige niet. Je vindt jezelf misschien onsportief, sociaal onhandig en een trage denker – maar ook grappig, betrokken en creatief.
 
Soms ben je je bewust van dit soort gedachten, bijvoorbeeld wanneer je zo’n stemmetje in je hoofd hoort: “Je kunt het toch niet…” Maar vaak blijven ze onder de radar (totdat je ermee aan de slag gaat). Je denkt ze dus niet letterlijk en zult ze misschien eerder herkennen als gevoelens. Gaat het om helpende overtuigingen? Dan voel je bijvoorbeeld tevredenheid over hoe je als ouder omgaat met je kind. Of je voelt vertrouwen in dat creatieve project dat je wilt opzetten.
 
Maar zijn het niet-helpende overtuigingen? Dan heb je bijvoorbeeld het gevoel dat je een luiwammes bent als je tien minuten ‘niets’ doet of niet álle 23 items van je to-do-list hebt afgestreept. Of je voelt je dom als iemand je opbouwende feedback geeft.

Voorbeelden van diepere overtuigingen

  • Ik ben niet goed zoals ik ben.
  • Ik ben een mislukkeling.
  • Ik ben lelijk.
  • Ik doe er niet toe.
  • Ik ben een zwakkeling.
  • Ik ben het niet waard.
  • Ik ben dom.
  • Ik moet perfect zijn.
  • Ik moet succesvol zijn.
  • Ik mag anderen niet tot last zijn.

En dit soort niet-helpende, diepere overtuigingen kunnen een boel stress veroorzaken..

Het gevecht in jezelf

Deze diepere overtuigingen beïnvloeden sterk hoe we denken en doen. Stel dat je gezonder wilt leven en meer wilt bewegen voor een fitter lichaam en meer energie. Maar wat als je jezelf diep vanbinnen lui en zwak vindt? Dan wordt het lastig om dat bewegen vol te houden – het past immers niet bij het ‘plaatje’ van jezelf. Een mogelijk gevolg van deze worsteling in jezelf, of van je frustratie omdat het maar niet lukt of omdat je ontevreden bent over je lichaam en energieniveau? Stress.
 
En stel dat je meer tijd voor jezelf vrij wilt maken, maar jezelf minder waard vindt dan anderen? Dan is het lastig om ‘gewoon’ beter je grenzen aan te geven. Je moet dan namelijk op al die keuzemomenten (kies ik voor mezelf of voor anderen?) de strijd aangaan met die diepere overtuiging. Een mogelijk gevolg van deze strijd? Stress.
 
Die overtuigingen kunnen trouwens ook op een andere manier tot een innerlijk gevecht leiden. Soms voeden ze namelijk juist een soort drang tot overcompensatie. In het geval van dat eerste voorbeeld: je gaat juist heel véél sporten om aan jezelf en de wereld te laten zien dat je níet zwak en lui bent. Dan zoek je dus onbewust continu naar bewijs dat jouw overtuiging niet klopt. Maar altijd blijkt er altijd nog íetsje meer bewijs nodig te zijn.. Een mogelijk gevolg? Je raadt het al. Stress.
 
Je merkt al wel: dat gevecht in jezelf levert niet alleen onrust, spanning en een leeglopende batterij op. Het belemmert je ook bij het behalen van je doelen. Voor wie is het gemakkelijker om een fijne relatie te vinden: iemand die gelooft liefde waard te zijn, of iemand die dat niet gelooft? En wie boekt meer resultaten op werkgebied: iemand die gelooft dat fouten maken betekent dat ze leert en groeit, of iemand die gelooft dat het betekent dat ze incapabel is? 
Diepere overtuiging die stress oplevert

Voorbeeld 1: voor jezelf kiezen

Overtuiging: ‘Ik ben het niet waard’.

Gedachte: ‘Ik moet er altijd voor anderen zijn, zelfs ten koste van mezelf.’
Situatie: Iemand nodigt je uit voor een verjaardag, maar je hebt eigenlijk geen zin. 
Stress: Je twijfelt en piekert (stress). Je gaat toch naar die verjaardag om niemand teleur te stellen, en mist dat avondje voor jezelf om op te laden. Je baalt; het kost energie en je voelt je gefrustreerd (stress).

Voorbeeld 2: fouten maken

Overtuiging: ‘Ik ben niet goed genoeg’
Gedachte: ‘Ik moet slim overkomen en mag geen fouten maken’.

Situatie: Je hebt een uitdagend project op werk.
Stress: Je doet enorm je best om alles perfect te doen en besteedt teveel tijd en energie aan het project. Daardoor heb je thuis minder tijd en energie over voor je privé-leven, waardoor extra spanning ontstaat. Je voelt ook angst om fouten te maken. En merk je dat je tóch iets fout hebt gedaan? Dan baal en pieker je enorm. (Oftewel: stress, stress, stress). 

(Lees meer over perfectionisme en fouten durven maken).

Minder stress? Onderzoek je overtuigingen

Het onderzoeken en veranderen van stress-veroorzakende overtuigingen vraagt aandacht. (Lees ook meer over het veranderen van deze overtuigingen). Wil je een begin maken om je bewustzijn te vergroten? Dan vind je hieronder wat vragen om te overdenken:
  • Welke kritische ‘stemmetjes’ hoor jij vaak in jezelf? Over wat je wel of niet moet doen? Wat je wel of niet mág doen? Wat je wel of niet kunt? 
  • Waar wijs jij jezelf vaak om af? Welke gedachten, emoties of gedrag kan je het slechtst hebben van jezelf?
  • Wat voor kind was je of moest je zijn voor je ouders? Moest je thuiskomen met goede cijfers of anders niet? Er mooi uitzien? Het sterkste kind van de klas zijn? Altijd braaf zijn? Welke overtuigingen heb je misschien uit deze ervaringen meegenomen? 
  • Neem één levensgebied waarbinnen je stress ervaart (werk, relatie, gezin, vrije tijd, gezondheid, vrienden). Wat is een mogelijke niet-helpende overtuiging die deze stress veroorzaakt, verergert of je tegenhoudt om iets aan deze stress te doen? (Controleer je antwoord met de vraag hieronder).
  • Wat zou écht pijn doen om van iemand te horen? Bijvoorbeeld: “Wat ben jij dom zeg.” Of: “Jij bent echt incapabel.” Of: “Jij bent niet daadkrachtig.” Welke uitspraak zou je een flinke steen in je maag bezorgen? De kans bestaat dat daar ergens een negatieve overtuiging zit. 

Aan de slag om meer rust in jezelf en positieve energie in je leven te creëren? Ontdek coaching om het beste uit jezelf te halen.

Om de week nieuwe inspiratie?

Krijg voer voor je mindset met de MindMemo!

Meer blogs

Voer voor je mindset?

Wil jij tweewekelijks een portie inspiratie voor jouw persoonlijke groei? Meld je dan aan voor de MindMemo

Door je e-mailadres in te vullen geef je toestemming om e-mails te ontvangen en ga je akkoord met de privacyvoorwaarden. Je gegevens worden niet gedeeld met derden en je ontvangt geen spam.