De vakantie staat weer voor deur. In de zomer ben ik regelmatig op een camping te vinden, en dat is altijd — hoe kan het ook anders — een bijzonder leerzame ervaring. De camping is namelijk het Madurodam van het leven: je ziet er alles terug uit de echte wereld, maar dan op één afgeladen grasveld en tegen betaling per dag. Eén van de leerzame levensoefeningen die de gemiddelde campingvakantie je geheid zal bezorgen? Omgaan met tegenslagen en niet-uitgekomen verwachtingen.
Omgaan met tegenslagen
In je hoofd ziet die vakantie er heerlijk uit. Je ziet jezelf uitgestrekt in het zonnetje liggen, een goed boek lezen, kletsen met oh zo gezellige buren en ’s avonds lekker bij het vuurtje zitten.
Soms gebeurt dat ook.
En soms niet.
Soms vind je jezelf vloekend en tierend terug op de camping. Het regent de hele dag, de tent is lek, de buurkinderen gillen de boel bij elkaar, je boek is kwijt en ’s avonds zie je geen steek door de wolk muggen die voor je ogen zwermt.
Verpeste vakantie? Nee. Goed oefenmoment. Het volgende stappenplan helpt je een handje.
Stap 1. Onderzoek je verwachtingen
Omgaan met tegenslagen begint bij het helder krijgen van je eigen verwachtingen. Begrijp me niet verkeerd — verwachtingen zijn vaak prima. Bijvoorbeeld als je van jezelf verwacht dat je af en toe broccoli eet. Of pauze neemt tussen je werk door.
Maar soms veroorzaken ze ellende. Zoals wanneer je op een lawaaiige camping staat. Of als het de hele dag regent — en dat niet past bij jouw plaatje van hoe het zou moeten zijn.
Want hoewel het zo vóelt, zijn die lekkende tent of gillende buren het probleem natuurlijk niet. Het probleem is dat we de situatie liever anders zouden zien. We hadden namelijk iets anders verwacht en vinden dat het nu anders zou moeten zijn. Het is belangrijk om je hier bewust van te zijn, zodat je er iets mee kunt.
Verwachtingen helder? Check. Dus gaan we door naar stap 2.
Stap 2. Bepaal je invloed
Tijd om te bedenken of je überhaupt invloed op de zaak hebt. Soms heb je namelijk een vinger in de pap — en soms niet. Rommelige tent? Veel invloed. Iemand zegt zonder reden iets flauws tegen je? Weinig invloed.
Meestal heb je natuurlijk een beetje invloed. Op een blaffende hond of gillend kind heb je een beetje invloed. Je kunt een en ander proberen om de boel stil te krijgen met hondenkoekjes en speelgoed (in willekeurige volgorde). Maar afhankelijk van de situatie slaag je niet altijd; ergens stopt je invloed (of je moet tot rigoureuze maatregelen overgaan).
Trouwens: natuurlijk heb je soms geen invloed op de situatie zelf, maar altijd heb je invloed op hoe je ermee omgaat. Veel emotie komt voort uit de betekenis die we situaties geven. Kijkt je campingbuurvrouw je boos aan tijdens het afwassen? Dan vinden we haar al snel een botte hark of bepalen we dat ze een hekel aan ons heeft. Allemaal betekenissen die we zelf creëren natuurlijk. Want misschien kijkt ze altijd zo en zegt het helemaal niets. Of heeft ze net een vervelend telefoontje gehad. Of heeft ze inderdaad een hekel aan je, maar mag je dat lekker bij haar laten.
De invloedmeter
Hier is een tip: om mijn invloed te meten, beeld ik me weleens een metertje in. Aan de ene kant staat ‘veel invloed’ en aan de andere kant staat ‘geen invloed’. Ik peil en check de meterstand. Want pas als je weet hoeveel invloed je ergens op hebt, kun je met intentie bepalen hoe je wilt reageren. Klaar voor stap 3.
Stap 3. Kies je strategie
Oké, je weet nu dat er een mismatch is tussen je verwachtingen en de werkelijkheid – en je weet hoeveel invloed je erop hebt. Mooi. Je kunt nu je strategie gaan bepalen.
Omgaan met tegenslagen: niet-helpende strategieën
Veel mensen kiezen een aanpak die ze niet verder helpt. Jezelf de hele vakantie voorbij rennen om de sfeer en inventaris te redden bijvoorbeeld. Of overal op mopperen terwijl je zittend in een hoekje hier en daar een mug wegmept. Of gewoon helemaal niets oplossen en de boel de boel laten terwijl de kinderen lek worden geprikt en de tent uit elkaar scheurt.
Omgaan met tegenslagen: helpende strategieën
Je kunt natuurlijk ook een meer helpende aanpak kiezen.
Als je er invloed op hebt
Doe iets. Of gewoon niet. Sta je op een vervelende kampeerplek? Vraag of er nog een andere plek vrij is. Of niet. Maar dan is het de kunst om er niet steeds chagrijnig over te blijven.
Het addertje onder het gras is natuurlijk dat we soms alles willen veranderen wat we eventueel mogelijkerwijs kunnen veranderen. Dat kost bakken met energie, tijd, geld en in dit geval campingplezier. De bonustip is dus: laat soms ook dingen los waar je wél invloed op hebt. Want eigenlijk zijn zoveel dingen waar we ons druk om maken kleine dingen. Onbelangrijke dingen. Aangezien er meestal van alles gebeurt dat eigenlijk anders is dan we willen, geeft het best veel rust om niet overal achteraan te gaan.
Is de pot chocopasta omgevallen in je tent? Dan kun je natuurlijk prompt naar de winkel rijden voor nieuw zeil en nieuwe chocopasta. Maar je kunt ook gewoon met een nat doekje het ergste wegvegen en jam op je brood doen.
Als je er géén invloed op hebt
Dan kun je kiezen voor een radicale koerswisseling, zoals naar een andere camping gaan als er geen fijnere plek vrij is. Of je laat los. Misschien klinkt dat als een open deur, maar echt, loslaten is heel rustgevend. Het betekent namelijk gewoon dat je ergens niet meer zoveel mee bezig bent in je hoofd.
Hoe je dan moet loslaten? Lees bijvoorbeeld dit artikel over hoe het creëren van meer grip op je gedachten – en daarmee je zelfgecreëerde lijden.
Omgaan met tegenslagen: campingvoorbeelden
- Uitstekende tentharing die je kleine teen bijna spiest? Kan je iets aan doen én categorie ‘handig om iets aan te doen’. Kom in actie.
- De hele dag regen? Kan je niets aan doen. Echt niet. Laat los.
- De hele dag boos in je tent zitten omdat het regent? Kan je iets aan doen. Buig het om en maak het gezellig in de tent – of ga naar een museum of café. Daar is het meestal gewoon droog.
- Je power bank gejat uit het toiletgebouw? Kan je niets meer aan doen. Gebeurd is gebeurd. Je kan natuurlijk wel een nieuwe gaan kopen. Of je leent er eentje bij de buren. Kun je gelijk jullie band versterken.
Een stapje dieper
Dit stappenplan helpt je hopelijk op weg. Maar hoe je tegenslagen probeert te voorkomen én hoe je ermee omgaat als ze er toch zijn, hangt ook vaak samen met diepere patronen. Bijvoorbeeld pleasen, perfectionisme, presteren of vermijden.
En onder die patronen zit vaak één gedeelde bron: afwijzingsgevoeligheid of Rejection Sensitivity (RS). Dat is een sterke, vaak onbewuste angst voor afwijzing — zowel van anderen (wat vinden zij van mij?) als van jezelf (ik ben niet goed genoeg).
Wil je daar eens dieper naar kijken? Ontdek coaching voor meer rust.