Succesvolle relatie? Begrijp de zes basisbehoeften

Een positieve, fijne relatie waarin je jezelf en de ander laat groeien: veel mensen willen dit graag. We zijn nu eenmaal sociale wezens, gemaakt voor verbinding. Maar waarom gaan relaties dan soms zo stroef? Waarom ontstaat er vaak wrijving? Onbegrip? En wat is het geheim van relaties die wél goed werken? Eén invalshoek om over deze vragen na te denken en succesvolle relaties te creëren, schuilt in het concept van de menselijke basisbehoeften.

De weg naar een betere relatie

Coach en spreker Tony Robbins ontwikkelde de theorie van de zes menselijke basisbehoeften. Het idee is dat iedereen bepaalde behoeften heeft die keuzes en emoties sturen. Het gaat kortgezegd om:

  • Zekerheid (het gevoel van stabiliteit, orde, voorspelbaarheid)
  • Afwisseling (het gevoel van onzekerheid, variatie, spanning, verandering)
  • Verbinding (het gevoel erbij te horen, nabijheid)
  • Erkenning (het gevoel uniek te zijn, belangrijk gevonden te worden)
  • Groei (het gevoel emotioneel, fysiek, financieel, sociaal, intellectueel vooruit te gaan)
  • Bijdragen (het gevoel een verschil te maken voor iets of iemand buiten jezelf).

Het idee is als volgt: de eerste vier basisbehoeften zijn een soort psychologische ‘must’ en de laatste twee (groei en bijdragen) vormen de sleutel tot ware voldoening.

Anders gezegd, als je je bijvoorbeeld onveilig voelt (zekerheid), zal je minder snel de hang naar zelfontplooiing hebben (groei); die ruimte voel je dan niet. Maar als aan de eerste vier basisbehoeften voldaan is en groei en bijdragen missen in je leven? Dan ervaar je misschien een leegte. (Lees ook meer over werken vanuit bezieling.)

De zes menselijke basisbehoeften
De zes basisbehoeften (naar voorbeeld van het werk van Anthony Robbins)

Persoonlijke verschillen in basisbehoeften

Volgens de theorie (en mijn ervaring, en waarschijnlijk ook de jouwe als je erover nadenkt) heeft iedereen alle zes deze behoeften. Iedereen wil een bepaald niveau van stabiliteit, afwisseling, erbij horen, uniek zijn, zelfontwikkeling en bijdragen aan een groter geheel (of het nu het klimaat is of je kinderen). Maar de prioritering verschilt per persoon: hoe belangrijk is iedere behoefte voor je?

Bovendien: de ene behoefte is niet beter of slechter dan de ander. Het doel is dus niet om een bepaalde basisbehoefte te ‘leren’ of ‘af te leren’. De vraag is: welke rol speelt iedere behoefte in jouw leven? Hoe belangrijk is iedere behoefte voor jou? Leef je daar ook naar?

Vaak zijn zo’n twee basisbehoeften het allersterkst. Dit zijn jouw grootste drijfveren. Denk maar eens aan de mensen in je omgeving. Je kent vast wel iemand die altijd op zoek is naar avontuur en nieuwe uitdagingen en daar veel voldoening uithaalt. En omgekeerd ken je vast ook wel iemand die op zijn of haar best is in een vaste structuur zonder al te veel veranderingen of risico’s.

Dit zijn voorbeelden waarbij een basisbehoefte zich duidelijk laat zien. Maar ze spelen ook op subtielere niveaus mee, in de kleine, dagelijkse momenten. Misschien leest de één in dat vrije uurtje bijvoorbeeld een verdiepend boek (groei) terwijl de ander liever een vriendin belt (verbinding). En soms is het gedrág hetzelfde (overwerken), maar komt dat gedrag voort uit verschillende basisbehoeften: erkenning van je baas krijgen bijvoorbeeld, of een gevoel van teamwork met je collega’s ervaren.

basisbehoeften verschillen per persoon

Relatie en basisbehoeften: de sleutel tot succes (of ellende)

Juist die verschillen tussen personen in hun primaire basisbehoeften zijn ontzettend interessant als het gaat om (romantische) relaties. Mensen zijn zich vaak niet bewust van hun eigen basisbehoeften, die van hun (potentiële) partner of onderlinge verschillen. Ze vóelen wel dat er een bepaalde match is – of juist een punt van wrijving – maar waar het hem precies in zit..? Dat is soms lastig te benoemen. De theorie van de basisbehoeften helpt daarbij. Daardoor is het een behulpzaam framework om relatieproblemen aan te pakken, te voorkomen of gewoon om een fijne relatie nóg meer te laten groeien. Want basisbehoeften beïnvloeden je denken en handelen meer dan je je meestal bewust van bent. Jouw basisbehoeften en die van een ander begrijpen, helpt je dus om je relaties te verbeteren en betere keuzes te maken op relatiegebied.

(Wil jij weten welke basisbehoeften voor jou het belangrijkst zijn? Doe de Test Levenswaarden. Misschien wil je partner hem ook doen en kun je de uitslagen naast elkaar leggen.)

Basisbehoeften en relatieproblemen

In een relatie die veel voldoening en verrijking oplevert, is vaak overlap in de belangrijkste basisbehoeften van beide partners. Dat kan helpen om op één lijn te zitten en samen keuzes te maken gericht op het vervullen van die behoeften: veel met elkaar praten of leuke dingen doen samen (verbinding), elkaar stimuleren om op werkgebied nieuwe stappen te zetten (variatie, groei), veel structuur in de dagen creëren en investeren in de toekomst (veiligheid). Hoe je precies invulling geeft aan die behoeften kan nog steeds verschillen, maar met (enigszins) overlappende basisbehoeften staan de neuzen wat meer dezelfde kant op.

Soms blijkt echter dat je beiden andere basisbehoeften hebt. Dat hoeft niet erg te zijn, maar het kan veel wrijving opleveren. Zeker als die behoeften ver uit elkaar liggen. Als extreem voorbeeld: de één wil huisje-boompje-beestje met vaste gewoonten zonder verrassingen, de ander zou het liefst met een camper heel de wereld overtrekken en wel zien wat er op het pad komt.

Als basisbehoeften (sterk) verschillen, krijgen sommige mensen op een gegeven moment het gevoel uit elkaar gegroeid te zijn of zichzelf te zijn verloren. Of ze hebben veel ruzies over beslissingen zoals gelduitgaven, tijdsbesteding of de omgang met kinderen of familieleden.

(Meer lezen over jezelf kwijt zijn in je relatie of je aanpassen aan de ander? Lees deze blog van Injeveekracht.nl.)

Ruzie omdat je partner op zaterdagavond vrijwilligerswerk voor de lokale buurtvereniging wil doen terwijl jij wil tangodansen? Misschien heeft de ander meer behoefte om bij te dragen aan het grotere geheel of zoekt hij of zij erkenning, terwijl jij graag afwisseling wilt of meer verbinding in de relatie. Wil jij veel geld besteden aan opleidingen en boeken, maar vindt je partner dat zonde? Misschien heb jij een grotere behoefte aan groei en begrijpt de ander dat niet. Of reageert de ander vaak geïrriteerd op jouw (goedbedoelde) spontane acties, waarna jij weer teleurgesteld raakt? Misschien heeft die reactie van de ander niets met jou te maken, maar schuilt diens reactie in een (grotere) behoefte aan zekerheid.

Relatie en basisbehoeften: vind de balans

Vooropgesteld: iedere relatie vraagt om een gezonde balans tussen bij jezelf blijven (autonomie) en rekening houden met de ander (verbinding). Daardoor kan een relatie soms een beetje voelen als ‘schipperen’. Je wilt dat de ander blij is, maar hebt ook je eigen mening, behoeften en gevoelens. Dat is helemaal niet erg, zolang de balans voor beiden goed is. De basisbehoeften van beide partners hoeven echt niet 100% hetzelfde te zijn of precies op dezelfde wijze ingevuld te worden. Het punt is meer dat grote verschillen tot wrijving kunnen leiden, en dat inzicht in jouw eigen basisbehoeften en die van de ander helpt om meer bewustzijn in je relatie te creëren en het gesprek te voeren over waar het werkelijk over gaat.

Basisbehoeften veranderen?

Vanwege de fundamentele aard van deze basisbehoeften is het belangrijk om erover na te denken: wat is voor míj nu echt belangrijk? Dankzij dit zelfinzicht weet je beter wat je wilt in het leven – en in je relaties. Iets als communicatieproblemen, daarentegen, speelt namelijk vaak meer op het level van vaardigheden en kennis, waardoor je er gemakkelijker iets aan kunt verbeteren. Maar als voor jou afwisseling en avontuur enorme drijfveren zijn die voor jou het leven de moeite waard maken, maar voor je partner maakt elke avond samen thuis op de bank zitten en tv kijken het leven de moeite waard? Dan kun je je afvragen in hoeverre je daaraan kunt (en wilt) ‘sleutelen’ om samen het beste uit het leven te halen.

Het gaat immers om een meer fundamenteel verschil in hoe je in het leven staat. Proberen dat te veranderen kan uitmonden in jezelf verliezen, je eigen verlangens of gevoelens inslikken of juist de ander willen veranderen of beïnvloeden om andere keuzes te maken. Niet bepaald succesformules voor een positieve, duurzame relatie.

Tips voor een bewuste en succesvolle relatie

Scenario 1: je hebt een relatie

Onderzoek dan eens welke basisbehoeften jullie allebei hebben. Hoe uiten die zich? Levert dat ergens wrijving op? Of versterken jullie elkaar juist? Misschien werkt jullie relatie nu prima, maar zelfs dan geldt: blijven reflecteren helpt om te groeien als individuen en als koppel, en bespaart je op den duur mogelijk onbegrip, jezelf verliezen of elkaar proberen te veranderen.

Misschien ontdek je dat je beiden hetzelfde zoekt in het leven en elkaar daarin dus vindt. Mogelijke problemen liggen dan misschien aan iets anders. Maar het kan ook zijn dat jullie ontdekken dat je eigenlijk totaal andere basisbehoeften hebt. Dat kan best lastig zijn. Maar door open en eerlijk te praten, ga je elkaar en je relatie veel beter begrijpen. En kun je dus vanuit die inzichten nieuwe stappen zetten. Je kunt vanuit meer begrip naar elkaars basisbehoeften en de daaruit voortvloeiende keuzes en emoties kijken. Of elkaar op bepaalde vlakken meer loslaten om je eigen behoeften te vervullen. En soms is het beter om uit elkaar te gaan. Maar wat je ook doet: reflecteren op deze basisbehoeften brengt jezelf en je relaties naar een hoger level.

Scenario 2: je hebt een relatiecrisis

Stel dit soort vragen dan zéker. Misschien zit hier wel een deel van het probleem.

Scenario 3: je hebt geen relatie

Ook dan is deze invalshoek interessant. Bedenk eens wat jouw basisbehoeften zijn en hoe die zich uiten. Wat verwacht je van potentiële partners op dit gebied? Of misschien ontdek je waarom je vorige relatie is stukgelopen of waarom het lastig is om een partner te vinden, en wordt duidelijker wat je in iemand zoekt.

Aan de slag voor meer bewustzijn, veerkracht en voldoening in jezelf, je leven en relaties? Misschien is coaching dan iets voor jou. Zeker als ‘verbinding’ of ‘groei’ tot jouw basisbehoeften behoren. 

Elke maand nieuwe inspiratie?

Krijg voer voor je mindset met de MindMemo!

Meer blogs

Voer voor je mindset?

Wil jij tweewekelijks een portie inspiratie voor jouw persoonlijke groei? Meld je dan aan voor de MindMemo

Door je e-mailadres in te vullen geef je toestemming om e-mails te ontvangen en ga je akkoord met de privacyvoorwaarden. Je gegevens worden niet gedeeld met derden en je ontvangt geen spam.