Word jij ‘s ochtends weleens wakker met de gedachte: ‘Ah, ik hoop dat er vandaag eens een lekkere crisis uitbreekt!’ Waarschijnlijk niet. Maar aangezien je een levend mens bent – en samen met miljarden andere mensen op een rots door het heelal vliegt – komen er onvermijdelijk momenten waarop je toch in een of andere crisis belandt. Soms van persoonlijke aard, zoals een werk- of relatiecrisis. En soms een maatschappelijk crisis die doorwerkt in je eigen leven, zoals de coronacrisis.
Leuk? Waarschijnlijk niet. Maar feit is wel: áls die crisis er eenmaal is, betekent het een ultieme kans voor groei. Hoe benut je die kans? Hoe transformeer je een overgelopen emmer tot een bad vol mogelijkheden? Dat lees je in dit artikel. Daarbij neem ik je mee naar deze drie fasen:
- Crisis.
- Reflectie.
- Actie.
Fae 1: de crisis
Iedereen herkent het wel: soms gaan de dagen voorbij zonder dat je echt reflecteert of dingen verbetert. Je kabbelt voort in die relatie of baan. Je tolereert die negatieve gedachten of gevoelens van stress of onrust. Of alles gaat ‘gewoon wel prima’, maar écht veel intentie, passie of groei zit er niet in je leven. Tijd voor bezinning? Niet zo. Jezelf uitdagen om uit je comfortzone te gaan? Niet echt.
Tot de crisis komt, die je losbreekt uit de waan van de dag.
Soms is het iets groots, iets overweldigends De ontslagbrief op de mat. De geliefde die weggaat. De ziekte die zich aandient. Alles staat direct op z’n kop.
Maar soms is de crisis sluipend en knagend. Je hoort een eerste gefluister dat vanuit je hart opborrelt: ‘Ik wil iets anders dan dit.’ Of je wordt op een dag wakker met de gedachte: ‘En nu is het genoeg.’
Ontstaat een crisis dan alleen als er ‘iets niet goed zit’? Nee. Het kan natuurlijk ook dat je leven wél vol intentie, reflectie en groei zit, maar dat er opeens iets gebeurt wat flexibiliteit, veerkracht of creativiteit van je vraagt (zoals een collectieve crisis). Of er gebeurt iets wat simpelweg verdrietig is, zoals een overlijden. Ook die situaties kunnen een enorme bron van verdieping zijn, en nodigen je uit om naar fase 2 te gaan: reflectie.
Fase 2: reflectie
1) Reflecteren op het ontstaan of verergeren van de crisis
- Wat is het precies aan deze situatie dat ik zo lastig of ongemakkelijk vind? Wat vertelt dat me?
- Waaraan had ik meer aandacht kunnen besteden?
- Wat vertelt het ontstaan van deze situatie me over mezelf of over hoe ik mijn leven invul?
- Welke keuzes en overtuigingen vanuit mezelf of anderen hebben bijgedragen aan het ontstaan van deze situatie?
2) Reflecteren op je groeiproces en de toekomst
Vervolgens kun je reflecteren op jouw groeiproces en wat je vanuit de crisis aan wijze lessen en inzichten meeneemt naar de toekomst. Denk aan vragen zoals:
- Wat kan ik in deze situatie leren?
- Wat ligt binnen mijn cirkel van invloed om eenzelfde crisis in de toekomst te voorkomen?
- Welke aannames of gedachten over mezelf of het leven mag ik loslaten om meer vanuit mijn bezieling en veerkracht te gaan leven? En wat zou me juist helpen om wél te gaan geloven?
- Wat kan ik anders doen om niet alleen een nieuwe crisis te helpen voorkomen, maar om zelfs naar een nieuw level te gaan qua bewustzijn, mindset, gewoonten, relaties, tijdinvulling, werk?
- Stel dat deze crisis een boodschap van het leven aan mij was om een positieve verandering of doorbraak in gang te zetten. Wat zou dan de boodschap zijn?
Het gaat hierbij niet zozeer om ‘de waarheid’ (voor zover die al bestaat), maar meer om de lessen die jij uit de situatie weet te destilleren. En het vervolgens verzilveren van die lessen, brengt ons bij de derde fase: actie.
Fase 3: actie
Om een crisis echt te benutten voor je ontwikkeling, zal je in de meeste gevallen in actie moeten komen. Immers, je wilt de opgedane inzichten gebruiken om te iets in jouw werkelijkheid te veranderen, in hoe je je voelt bijvoorbeeld, of in de keuzes die je maakt.
Anders gezegd, nadat de crisis je heeft uitgenodigd om jezelf waardevolle vragen te stellen, daagt ze je uit om vanuit de antwoorden actie te ondernemen. Om stappen te zetten door kleine of grote veranderingen door te voeren. Om anders te gaan denken of doen ten gunste van je eigen bezieling, rust en gezondheid – of die van anderen of de aarde.
Dit betekent vooral dat je jezelf deze vraag stelt:
Kijkend naar de antwoorden die mijn reflectieproces opgeleverd hebben, welke stappen wil ik zetten richting positieve veranderingen?
In actie komen: maak een plan
- Wat ga ik precies meer, minder of anders doen?
- Wanneer? Op welke manier?
- Welke knopen hak ik bij dezen door? Welke keuzes maak ik? En als dat niet meteen lukt, wat heb ik nodig om dit wel te kunnen?
- Wie of wat heb ik verder nodig om door te zetten met deze acties? Hoe kan ik dat regelen?
Ik merk vaak dat coachcliënten bij me aankloppen als er een of andere grens bereikt is, als de spreekwoordelijke emmer is volgelopen. Bijvoorbeeld op hun werk, of omdat ze een dieptepunt hebben bereikt in het gebukt gaan onder negatieve gedachten, stress of perfectionisme.
Hoewel dat geen leuk moment is, kijken ze achteraf veel positiever naar deze ‘crisis’. Het heeft ze immers het zetje gegeven om in actie te komen. Waren ze, met de inzichten en groei van nu, liever eerder in actie gekomen? Natuurlijk. Maar blijkbaar was de tijd nog niet rijp.
Bovendien gaan ze inzien: de crisis bleek in zekere zin een cadeautje. Verpakt in schrikkeldraad ja, maar met absoluut waardevolle inhoud. Alleen: om het geschenk onder de verpakking te vinden, moesten ze wel het cadeau uitpakken. Maar hebben ze dat eenmaal gedaan? Dan is de dankbaarheid groot – en zeggen mensen vaak dat ze blij zijn dat ze de ‘quick fix’ voor hun probleem (waar ze ooit op hoopten) toen niet hebben gevonden (omdat die niet bestaat). Nu zijn ze immers écht verder gekomen, in hun bewustzijn, innerlijke rust, vrijheid en bezieling. Het cadeau is de groei – en alle crises in de toekomst die dankzij die groei voorkomen zijn.
