Uitstelgedrag aanpakken: gebruik deze oefening

Share on facebook
Share on linkedin
Share on email
Share on twitter
Share on whatsapp
Elianne

Elianne

Uitstelgedrag. Maakt meer kapot dan je lief is. 

Laatst crashte mijn computer, want zo gaat dat af en toe. Aan sommige belangrijke zaken besteed ik veel tijd en energie – (mentale) gezondheid, persoonlijke groei, creativiteit, bijdragen – en aan sommige veel te weinig – zoals doelgericht en geordend fatsoenlijke back-ups maken van mijn computerbestanden. Prima natuurlijk. Zolang alles goed gaat.

Het ding met uitstellen is alleen dat alles altijd goed gaat – totdat het misgaat. We zeggen “morgen, morgen” totdat vandaag de ellende in een of andere vorm voor de deur staat. Misschien als gezondheidsprobleem. Misschien als relatiecrisis. Misschien als de gedachte: “Ik heb zoveel tijd verspild door te wachten met doen wat me écht voldoening geeft.” Of: “Jee, zoveel energie verspild door die stressbron jarenlang niet aan te pakken.”

Of misschien dus als computercrash. En daardoor zwierde mijn eigen back-up-uitstelgedrag nu als een harde schijf tegen mijn eigen in het zand gestoken kop.

(Overigens ontdekte ik op de een of andere manier ergens in de magische cloud nog een aanzienlijke hoeveelheid van die bestanden. Heel fijn. Maar dat maakt de te leren lessen niet minder relevant en deze blog een stuk saaier, dus dat vergeten we even.)

 

Uitstelgedrag, pijn en plezier

Toen ik reflecteerde op wat ik te leren had, dacht ik aan het idee van conditionering. We doen meer van wat ‘positieve’ gevolgen heeft en minder van wat ‘negatieve’ gevolgen heeft.

Ik hoef maar even naar mijn hond Dibbes te gluren om een mooie vertoning van die basisprincipes van gedrag voorgeschoteld te krijgen. Hij is enorm gedreven om hard te hollen als er water verschijnt waar hij zijn zwemkunsten kan vertonen (“beloning!”), en net zo gedreven om razendsnel de andere kant weer op te hollen als daar een legioen kwade zwanen blijken te zitten die in een enthousiaste Friese Stabij geen aanwinst voor de familie zien (“ellende!”).

Anders gezegd, belangrijke drijfveren van gedrag zijn:

  • Pijn vermijden. Je hand snel wegtrekken van de verwarming om een brandwond te voorkomen; een ‘leugentje om bestwil’ om een ongemakkelijk gesprek te vermijden; een vervelende baan houden om financiële onzekerheid te vermijden; je creatieve ideeën on hold houden om afwijzing te voorkomen.

  • Plezier opzoeken. Op de bank hangen om een comfortabel gevoel te krijgen; sporten om je goed te voelen over jezelf; mediteren om rust in je hoofd te creëren.

Wat je ook uitstelt – gezonder gaan leven, in een dagboek schrijven, ander werk gaan doen, je partner over een wens vertellen, je gepieker aanpakken, een back-up maken – je kunt ervan uitgaan dat het vermijden van pijn en het opzoeken van plezier er links- of rechtsom van alles mee te maken heeft.

Hoe we ons uitstellen goedpraten

Vaak graven we echter niet diep genoeg om de ware drijfveren te ontdekken achter het uitstellen. We vertellen onszelf namelijk allerlei verhalen waarmee we ogenschijnlijk verklaren waarom we doen wat we doen – en laten wat we laten. 

“Geen tijd voor.” “Zo ben ik nu eenmaal.” “Toch niet zo belangrijk.” “Zal wel mislukken.” “De tijd is nog niet rijp.”

Door onszelf met dit soort verhalen af te schepen, houden we onszelf voor de gek en blijven we vastzitten in het uitstelpatroon. Wil je daar iets aan doen? Dat kun je doen door wat dieper te graven dan die verhalen waarmee je jezelf zoet houdt, en zo te ontdekken wat de échte redenen achter je gedrag zijn. En daar vervolgens slim op inspelen. De volgende oefening kan je daarbij helpen.

Uitstelgedrag voorkomen

Oefening: stoppen met uitstelgedrag

Stap 1. Kies iets wat je uitstelt of te weinig doet. Kan groot of klein zijn. Van baan wisselen, je leefstijl veranderen of verhuizen, maar ook zangles nemen, mediteren of iemand bellen.

Stap 2. Stel jezelf deze vier vragen (deze vragen hoorde ik ooit van spreker Tony Robbins):

  1. Welk plezier brengt het NIET doen me? (wat levert het uitstellen je op?)

     

  2. Welke pijn zou het WEL doen me brengen? (welk ongemak, risico of andere vorm van pijn vermijd je door het niet te doen?)

  3. Welk plezier zou het WEL doen me brengen? (wat zou het stoppen met uitstellen je opleveren – nu én later? Wat is de winst als je het toch aangaat?)

  4. Welke pijn brengt het NIET doen me? (wat kost het je om dit uit te stellen – nu én later? Waar ga je spijt van krijgen?)

Op deze manier onderzoek je wat je uitstelgedrag drijft – je huidige pijn- en plezierdrijfveren – en doe je vervolgens een soort wisseltruc door die drijfveren om te keren. Je verschuift je focus van het plezier en de afwezigheid van pijn door het uitstellen naar het plezier en de afwezigheid van pijn door het wél te doen.

En, zoals je al wel weet: dat toekomstige plezier en het vermijden van de toekomstige pijn zijn meer waard dan die van nu, zoals iedereen weet die wilde dat ze jaren eerder aan haar gezondheid was gaan werken of haar hart eerder was gaan volgen. Hoe ik dat weet? Anders stelde je het niet uit. Dan had je namelijk allang gezegd: oh, dat hoeft niet. Als je het uitstelt, weet je dat het uiteindelijk beter voor je is om te doen.

Stap 3. Nu je helder hebt wat je gedrag werkelijk drijft, kun je daar slim op inspelen. Dat kun je op allerlei manieren doen, zoals bedenken:

  • Is de pijn van het NIET doen het waard om het plezier van het WEL doen mis te lopen?
  • Hoe kan ik de pijn van het NIET doen vergroten (zoals geld doneren voor iedere gemiste training)?
  • Hoe kan ik de pijn van het WEL doen verkleinen (zoals beginnen met twee minuten mediteren in plaats van twintig)?
  • Hoe kan ik iedere dag mezelf even herinneren aan het plezier – de resultaten – als ik stop met uitstellen?  En aan de pijn die later onvermijdelijk komt van het blijven uitstellen?

Stap 4. Vervolgens bedenk je voor jezelf: wat is één actie die ik binnen 24 uur ga doen?

Ik heb tijdens het maken van deze oefening ook vaak een lijst gemaakt met mogelijke acties. Ooit wilde ik me bijvoorbeeld meer ‘open opstellen’ en mijn eigen verhaal delen. Na het beantwoorden van de vier vragen zag ik kristalhelder hoe al mijn innerlijke one-liners over tijdgebrek, andere prioriteiten en niet weten ‘hoe’ in feite gewoon bedekten wat het uitstelgedrag werkelijk dreef, zoals angst voor afwijzing en het plezier van de comfortzone. Daarna bedacht ik welke acties allemaal zouden kunnen horen bij ‘je open opstellen’, zoals meer persoonlijke blogs schrijven of mijn dromen en doelen delen. Vervolgens keek ik regelmatig naar deze lijst en koos ik telkens een van de acties om uit te voeren.

Van lezen naar dóen

Ik zweer bij dit soort oefeningen – in coachingstrajecten, maar ook gewoon voor mezelf. Ze helpen je namelijk om helderheid en rust te creëren, en om je minder overweldigd te voelen. Ze laten je duidelijk zien aan welke knoppen je het best kunt draaien, én laten je zien waarom je misschien eerder aan de verkeerde knoppen draaide – knoppen die weinig inspeelden op wat je werkelijk beweegt. Ze geven je nieuwe energie om in actie te komen, om datgene te doen waarvan je ergens wel voelt dat het het best voor je is. Ze vormen het startpunt voor resultaten, voor groei en positieve ontwikkelingen.

Dat wil zeggen: áls je de oefeningen daadwerkelijk doet. Erover lezen en weer doorgaan levert je net zoveel winst op als lezen over een sportschool terwijl je op de bank blijft zitten: vrij weinig.

Terug naar mijn computercrash. Bestanden kwijtraken is vervelend maar te overkomen. Weet je waar je géén back-up van kunt maken? Je gezondheid. Je relaties. Je mentale veerkracht. De jaren waarin je hebt vastgehouden aan belemmerende gedachten of oude patronen, of al die momenten waarop je niet je hart hebt gevolgd.

Straks is een idee in je hoofd. Alleen nú is hier om stappen te zetten. Om van straks iets moois te maken, zonder pijn die te vermijden was geweest en mét de voldoening van je gezette stappen.

Maak de oefening vandaag nog – morgen ben je jezelf er dankbaar voor.

Minder uitstellen en meer resultaten? Nieuwe inspiratie voor positieve veranderingen? Vraag dan een gratis coachsessie aan, waarin je direct nieuwe ideeën en inzichten krijgt om het beste uit jezelf te halen.

Wekelijks nieuwe inzichten?

Meld je aan voor de gratis MindMemo en krijg elke week een portie voer in je mailbox voor een betere mindset.

Door je e-mailadres in te vullen schrijf je je in voor de wekelijkse nieuwsbrief en ga je akkoord met onze privacyvoorwaarden. We delen je gegevens niet met derden. Uitschrijven kan altijd. Spam-vrij.